ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਲਵਲੀ..!
ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਬਈ ! ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲੀਏ ਰਾਘਵ ਦਾ ਰਾਗ। ਚੱਢਾ ਕੋਠੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਲੱਢਾ ਕੋਠੀ ਵਾਂਗੂ ਛਾਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜ਼ਮਾਨਾ ‘ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਲਵਲੀ’ ਦਾ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਚੱਢਾ ਕੋਠੀ ਦਾ ਰਾਘਵੀ ਯੁੱਗ ਸੀ। ਤਸੀਹਾਪੁਰ ਦੀ ਲੱਢਾ ਕੋਠੀ ’ਚ, ਪੁਲੀਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੋਈ ਟਾਵਾਂ ਹੀ ਝੱਲ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਵੇਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਕੋਠੀ ਨੰਬਰ ਪੰਜਾਹ..ਜਿੱਥੇ ਯੁਵਰਾਜ ਰਾਘਵ ਸਿੰਘਾਸਣ ’ਤੇ ਬੈਠਦੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਨੇਤਾ ਜਣ ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਫ਼ਸਰ ਫ਼ਰਿਆਦੀ ਬਣਦੇ। ਭਮੱਕੜ ਜਣੋ! ਹੁਣ ਚੱਢਾ ਕੋਠੀ ਦੀ ਕੁੱਤੇ-ਖਾਣੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲੀਏ। ਰਾਘਵ ਦੀ ਜੇਬ ’ਚ ਰੱਬ ਸੀ, ਟੁੱਕ ’ਤੇ ਡੇਲੇ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੀ। ਕੋਠੀ ’ਚ ਗਾਣਾ ਵੱਜਿਆ, ‘ਅਰੇ ਦੀਵਾਨੋ, ਮੁਝੇ ਪਹਿਚਾਣੋ, ਮੈਂ ਹੂੰ ਕੌਣ..।’
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਰਨ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਹਾਸਾ। ਹਾਸੇ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਸੰਦੀਪ ਪਾਠਕ ਦਾ ਬਣਿਐ। ਕੇਹਾ ਪਾਠਕ, ਆਇਆ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਸੀ, ਕੁੱਛੜ ’ਚ ਬੈਠਿਆਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਾ ਖਾ ਬੈਠਾ। ਰਾਘਵ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਇਕੱਲੀ ਨਹੀਂ, ਨਾਲ ਇਨਕਲਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿੱਚੀਓਂ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਲਿਆਈ ਸੀ। ਕਮਾਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਸੀ..‘ਯੇ ਦੋਸਤੀ ਹਮ ਨਹੀਂ ਤੋੜੇਂਗੇ।’ ਹਰਿਆਣਵੀ ਅਰਵਿੰਦ ਦੇ ਲਾਡਲੇ ਸਨ। ਖੁਰਪਾ ਤੇ ਮੁੰਡਾ, ਚੰਡੇ ਹੀ ਸੂਤ ਵਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਚੱਢਾਗਿਰੀ ਚੋਂ ਜਿਉਂ ਹੀ ਦਾਦਾਗਿਰੀ ਓਵਰ ਫਲੋਅ ਹੋਈ, ਰਾਘਵੀ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਚੋਂ ਫੁੱਲ ਕਿਰਨ ਲੱਗੇ..‘ਕਮਿਸ਼ਨਰ! ਏਸ ਇਲਾਕੇ ਮੇ ਏਕ ਹੀ ਆਦਮੀ ਪਾਵਰਫੁੱਲ ਹੈ..।’
ਧੀਦੋ ਰਾਂਝਾ ਤਾਂ ਨਿਰਾ ਡੰਗਰ ਸੀ, ਐਵੇਂ ਡੰਗਰ ਚਾਰਦਾ ਮਰ ਗਿਆ। ਰਾਘਵ ਲੰਡਨੋਂ ਪੜ੍ਹਿਐ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗੂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਚਾਰ ਕੇ ਅਹੁ ਗਿਆ। ਖ਼ੌਫ਼ ਦੇ ਝੰਬੇ ਮੰਤਰੀ ਸੰਤਰੀ ਇਹੋ ਆਖ ਛੱਡਦੇ..‘ਆਲ ਇਜ਼ ਵੈੱਲ’। ‘ਪਿਸ਼ੌਰੀ ਯਾਰ ਕਿਸ ਦੇ, ਭੱਤ ਖਾ ਕੇ ਖਿਸਕੇ।’ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਵੀ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਪਰਨੀਤੀ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ। ‘ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੇ, ਪੈ ਗਈ ਹਾਹਾਕਾਰ’। ਬਾਬਿਓ! ਮਤ ਭੁੱਲਣਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ ਪਾਉਣ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਨੇ, ਨਾਲੇ ਵਾਹੁਣ ਵੀ। ਅਸਮਾਨੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ..‘ਬਿਗ ਬੌਸ ਚਾਹਤੇ ਹੈ..।’ ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਘਵ ਲੰਡਨ ਵੱਲ ਪੱਤਰੇ ਵਾਚ ਗਏ।
ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਹੇਕ ਲਾਈ,..‘ਨੀ ਤੂੰ ਟਿਕਟ ਕਰਾ ਲਈ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ..।’ ਕਸੂਰਵਾਰ ਰਾਘਵ ਨਹੀਂ, ਸਾਰਾ ਪੁਆੜਾ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਪਾਇਐ। ਲੰਡਨੋਂ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਾਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ ਵਾਂਗੂ ਜਗੀਆਂ, ਫਿਰ ਭਾਜਪਾ ਐਨ ਨਿਰੀ ਦੁੱਧ ਧੋਤੀ ਦਿੱਖੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਲਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਚੇਤੇ ਹੋਊ, ‘ਕੋਈ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਜੋ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕੇ।’ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਮਗਰੋਂ ਰਾਘਵਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੀ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਪਰਨੀਤੀ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਮੁਲੱਠੀ ਖੁਆਈ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਪਾਠਕ ਨੇ ਸਮੂਹ ਗਾਣ ਛੇੜਿਆ, ‘ਮਿਲੇ ਸੁਰ ਮੇਰਾ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ।’ ਪਾਠਕ ’ਚ ਸੁੱਚੇ ਸੂਰਮੇ ਦੀ ਰੂਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ, ‘ਭਾਜਪਾਈ, ਸਾਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣ।’
ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਢਾਰਸ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੇ ਨੇ, ‘ਆਦਮੀ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਹੈ, ਆਤਾ ਹੈ ਜਾਤਾ ਹੈ’। ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਵਾਰ’ ਦੇ ਬਾਰੂ ਤਾਂਗੇ ਨੇ ਹੋਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ‘ਜਾਂਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਬਈ ਓ..।’ ਰਾਘਵ ਚੱਢਾ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਠੜੀ ਚੁੱਕ, ਝੱਟ ਤਾਂਗੇ ’ਚ ਸਜ ਗਿਆ। ਬਾਰੂ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਆਨ ਕੀਤਾ, ‘ਚੱਲ ਉੱਡ ਜਾ ਰੇ ਪੰਛੀ, ਯੇ ਦੇਸ਼ ਹੂਆ ਬੇਗਾਨਾ..।’ ਰਾਘਵ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਵੱਜਿਆ, ਅੱਗਿਓ ਪਾਠਕ ਬੋਲੇ, ‘ਜਿੱਥੇ ਚੱਲੇਂਗਾ, ਚੱਲੂੰਗੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ, ਟਿਕਟਾਂ ਦੋ ਲੈ ਲਈ।’ ਚੱਢੇ ਨਾਲ ਤਾਂਗੇ ’ਚ ਪਾਠਕ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਲੈ ਆਏ। ਦਗੜ ਦਗੜ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ, ਬਾਰੂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਗੁਣਗੁਣਾਏ..‘ ਮੈਂ ਹੂੰ ਮਰਦ ਤਾਂਗੇ ਵਾਲਾ..।’
ਬਿੱਟੂ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਭਲੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਐਵੇਂ ਪਿੱਛੇ ਪਿਐ। ‘ਰਾਘਵ ਦੀ ਕੈਟ ਵਾਕ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਰਾਵਾਂਗੇ।’ ਉੱਧਰ ਬਾਰੂ ਨੇ ਤਾਂਗਾ ਐਨ ਟਰਾਈਡੈਂਟ ’ਤੇ ਗੇਟ ’ਤੇ ਠੱਲਿਐ, ਰਜਿੰਦਰ ਗੁਪਤਾ ਵੀ ਤਾਂਗੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਬਣ ਗਏ। ਬਰਨਾਲੇ ਆਲੇ ਹੁੱਬਕੋ ਹੁੱਬਕੀ ਰੋਏ, ‘ਕੋਈ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸਿਆਲ਼ੋਂ ਬੂਟਾ, ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਤਾਂਗਾ ਹਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਬਾਰਡਰ ’ਤੇ ਸੀ, ਉਧਰੋਂ ਈਡੀ ਆਲੇ ਵਾਹੋਦਾਹੀ ਭੱਜੇ। ਅਸ਼ੋਕ ਮਿੱਤਲ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਜਾਪੀ। ਜਲੰਧਰੋਂ ਗੱਡੀ ਫੜੀ, ਅਸ਼ੋਕ ਮਿੱਤਲ ਨੇ ਚਾਲੇ ਪਾ’ਤੇ। ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੇ ਮਨ ਸਮਝਾਇਆ, ‘ਅਬ ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਜੀਅ ਲੇਂਗੇ ਹਮ।’
ਦਿੱਲੀਓਂ ਲਲਾਰੀ ਆਏ ਤਾਂ ‘ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ’ ਬਣਾਉਣ ਸੀ, ਮੁੜ ਚੱਲੇ ਤਾਂਗੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਬਣ ਕੇ। ਭਾਜਪਾਈ ਅੱਗੇ ਤੇਲ ਚੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ‘ਆਜਾ ਮੇਰੇ ਬਾਲਮਾ ਤੇਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ।’ ਬਾਰੂ ਦਾ ਤਾਂਗਾ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਪਾਠਕ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ਭੱਜੀ ਭੱਜ ਕੇ ਆਣ ਬੈਠਾ, ਸਾਹਨੀ ਤੇ ਬੀਬੀ ਮਾਲੀਵਾਲ ਵੀ ਸਜ ਗਏ। ‘ਬਿੱਗ ਬੌਸ’ ਨੂੰ ਤਾਂਗਾ ਦੇਖ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਚੇਤੇ ਆਇਆ,‘ ਕੀੜੇ ਪੈਣਗੇ ਮਰੇਂਗੀ ਸੱਪ ਲੜਕੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣੀਏ। ਚਿੱਤ ਚੇਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਧੁੱਸੀ ਬੰਨ੍ਹ ਇੰਜ ਟੁੱਟ ਜਾਊਗਾ।
ਬਾਰੂ ਨੇ ਭਾਜਪਾਈ ਦਫ਼ਤਰ ਕੋਲ ਤਾਂਗਾ ਠੱਲਿ੍ਹਆ। ਸਿਆਸੀ ਸਤਮਾਹੇ ਇੱਕੋ ਸੁਰ ਲੱਗੇ ਗਾਉਣ, ‘ਛੋਡ ਆਏ ਹਮ ਵੋਹ ਗਲੀਆਂ..।’ ਲਿੱਬੜੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਚੌਂਕ ਗਏ। ਬਾਰੂ ਦੇ ਕੰਨ ’ਚ ਫੂਕ ਮਾਰੀ। ਫਿਰ ਤਾਂਗਾ ਸਿੱਧਾ ਗੰਗਾ ਘਾਟ ’ਤੇ ਜਾ ਰੁਕਿਆ। ਗੰਗਾ ਘਾਟ ਦੇ ਗਠੜੀ ਘਰ ’ਚ ਹਯਾ ਸ਼ਰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਠੜੀਆਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਸੱਤੇ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ’ਚ ਡੁਬਕੀ ਲਵਾਈ, ਰੱਬ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਹੱਸਿਆ। ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਸੁਰ ਲਾਈ, ‘ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਗੰਗਾ ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ..।’ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਉਦੋਂ ਵੀ ਕਚੀਚੀਆਂ ਵੱਟੀਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੈਲਖ਼ੋਰੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹਾਏ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਟਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਸੀ। ਸਿਸੋਦੀਆ ਹੁਣ ਮਨੋ ਮਨੀ ਆਖਦਾ ਪਿਐ..‘ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਛਤਰੀ ਤੋਂ ਉੱਡ ਗਈ..।’
ਤੁਫੈਲ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ ਫਰਮਾ ਰਿਹੈ, ‘ਜੈਸੀ ਕਰਨੀ ਵੈਸੀ ਭਰਨੀ, ਕੁਦਰਤ ਯੇ ਬਤਲਾਏ/ਕਾਂਟੇ ਬੋਨੇ ਵਾਲਾ ਜੱਗ ਮੇ, ਫੂਲ ਕਹਾਂ ਸੇ ਪਾਏ।’ ਰੱਬ ਦੀ ਐਸੀ ਕਰਨੀ, ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜੱਟ ਨਾਲ ਸੀਰੀ ਨੀ ਰਲਦਾ, ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਚੱਢਾ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਰਲੀ ਹੈ। ਜ਼ਰਾ ਓਧਰ ਦੇਖੋ, ਬਾਰੂ ਦਾ ਤਾਂਗਾ ਮੁੜ ਭਾਜਪਾ ਦਫ਼ਤਰ ਆਣ ਪੁੱਜਿਐ। ਸਤਨਾਜੇ ਹੀ ਲੱਗਦੇ ਨੇ, ਭਗਵਾ ਰੰਗ ਕਿੰਨਾ ਜਚਿਐ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਢੇਰ ਸਾਰਾ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ, ਨਾਲੇ ਸ਼ਗਨ। ‘ਆਪ ਆਏ, ਬੰਗਾਲ ਆਇਆ’, ਜਿੱਤ ਦੇ ਚਾਅ ’ਚ ਰਾਘਵ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰ ਸਿਰ ਪਲੋਸਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਹੁਣ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਹੀਂ ਬਾਰੂ ਨੇ ਤਾਂਗੇ ਪਿੱਛੇ ਲਿਖਿਐ, ‘ਦਲ ਬਦਲੂ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ’। ਵੈਦ ਮਰੀਜ਼ ਦਾਸ ਦੱਸਦਾ ਪਿਐ, ਵਪਾਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਕਾਹਦਾ ਕਸੂਰ ਜਿੱਥੋਂ ਚਾਰ ਛਿੱਲੜਾਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦਿਸੂ, ਪੱਲੜਾ ਉੱਧਰ ਹੀ ਝੁਕੂ। ‘ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਰੰਡੀ ਦੇ ਘਰ ਵੜਦਾ, ਮੈਂ ਮੱਚ ਗਈ ਤੰਦੂਰ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ।’ ਇੱਧਰ, ‘ਆਪ’ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਭਮੱਕੜਾਂ ਨੇ ਖਰੀ ਸੁਣਾਈ..‘ਸਭ ਨਾਲ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਵਿਰਲਾਪ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ।’ ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਦਾ ਬੂਹਾ ਹਾਲੇ ‘ਆਪ’ ਨੇ ਵੀ ਬੰਦ ਨੀ ਕੀਤਾ। ਪਾਰਟੀ ਆਲੇ ਬੋਲੇ, ‘ਇਹ ਸਭ ਗ਼ੱਦਾਰ ਨੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਿੱਠ ’ਚ ਛੁਰਾ ਮਾਰਿਐ।’ ਪੰਜਾਬੀ ਹੱਸ ਹੱਸ ਦੂਹਰੇ ਹੋ ਗਏ।
ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਲੰਮੇ ਹੱਥ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਇਲਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਆਪਣਾ ਸੰਦੀਪ ਪਾਠਕ ਕਿਹੜਾ ਮਿਲਖਾ ਸਿਓ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਆਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰਾਘਵਾਂ-ਪਾਠਕਾਂ ਚੋਂ ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੈ। ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਚੇਤੇ ਆਇਐ, ‘ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਯਾਰ ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ ਦਾ, ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਸਾਲੀ।’ ਕਿਤੇ ਸਵੀਡਨ ਆਲੀ ਨੋਬੇਲ ਕਮੇਟੀ ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ’ਚ ਐਵਾਰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਦੇਖਣਾ ਭਾਰਤ ਆਲੇ ਕਿਵੇਂ ਛਾਉਂਦੇ ਨੇ। ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੀ ਸਲਾਹ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਜਿਊਣੇ ਮੌੜ ਦੀ ਰੂਹ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗ ‘ਅਹਿਮਦ ਡੋਗਰ ਲੀਗ’ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਦੇਖਣਾ ਕਿਵੇਂ ਵਿਕਦੇ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਖਿਡਾਰੀ।
ਡਬਲ ਇੰਜਣ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਫਾਇਦੈ, ਕੋਈ ਗੁਪਤਾ ਤੇ ਮਿੱਤਲ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਦੇਖੋ। ਡਬਲ ਇੰਜਣ ਹਕੂਮਤ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਈਡੀ ਤੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਵਿਚਾਲੇ ਸੈਂਡਵਿੱਚ ਨਾ ਬਣਨਾ ਪੈਂਦਾ। ‘ਰੱਬਾ ਵਿੱਚ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਮੈਂ ਫੀਅਟ ਵਰਗੀ ਫਸਗੀ’। ਉੱਧਰ ਪਿਆਰੇ ਕੇਜਰੀਵਾਲ, ਆਏ ਤਾਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਂਗਲ ਫੜ ਕੇ ਸੀ, ਹੁਣ ਧੋਬੀਘਾਟ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਰਾਜਘਾਟ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਬਾਪੂ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ’ਚੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਹੁਣ ਹੱਥ ਮਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ’ਚ ਨੇ।
ਅਖੀਰ ’ਚ ਝਾੜੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸੀ। ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਫ਼ਾਈ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਪੌਂਡ ਦੀ ਲਾਟਰੀ ਨਿਕਲੀ। ਸਫ਼ਾਈ ਸੇਵਕ ਨੇ ਬੰਗਲਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਕਾਰ ਖ਼ਰੀਦੀ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਮਕਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਿਧਰੇ ਕਾਰ ’ਚ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਬੱਠਲ ਤੇ ਝਾੜੂ ਰੱਖਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲਦਾ। ਕਿਸੇ ਸੱਜਣ ਨੇ ਝਾੜੂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਪੁੱਛਿਆ, ਇਹ ਕਿਉਂ? ‘ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਔਕਾਤ ਨਾ ਭੁੱਲ ਜਾਵਾਂ’, ਇਹ ਜੁਆਬ ਸਫਾਈ ਸੇਵਕ ਦਾ ਸੀ।
( 4 ਮਈ 2026)
.jpg)
%20final.jpg)
.jpg)
.jpg)
