ਲਾਲ ਪਰੀ 

 ਰੋਜ਼ਾਨਾ 30 ਕਰੋੜ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਕਮਾਈ

 ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ :ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਲੰਘੇ ਢਾਈ ਦਹਾਕੇ ’ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਆਬਕਾਰੀ ਕਮਾਈ ’ਚ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਢਾਈ ਦਹਾਕੇ ’ਚ ਸ਼ਰਾਬ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਆਬਕਾਰੀ ਟੈਕਸ ਤਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ’ਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਸਾਲ 2026-27 ਦੀ ਆਬਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 12,800 ਕਰੋੜ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਮਿਥਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਾਲ 2001-2002 ’ਚ ਔਸਤਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 3.69 ਕਰੋੜ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਕਮਾਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲ 2025-26 ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਆਮਦਨ ਵਧ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ 30.19 ਕਰੋੜ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 39, 838 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ 28,002 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕਮਾਏ ਸਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੀ ਆਬਕਾਰੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 

         ‘ਯੁੱਧ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ’ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰੀ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਆਬਕਾਰੀ ਤੋਂ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰ ਲਵੇਗੀ।ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਲੰਘੇ 25 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ’ਚ 1.07 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੀ ਕਮਾਈ ਆਬਕਾਰੀ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2002-07 ਦੇ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ 7326 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕਮਾਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ’ਚ ਇਹ ਕਮਾਈ 39,838 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 2017-2022 ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ 28,002 ਕਰੋੜ ਦੀ ਆਮਦਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੂਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡਾ ਵਿੱਤੀ ਠੁੰਮ੍ਹਣਾ ਮਿਲਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਆਬਕਾਰੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਸਰਕਾਰ ’ਚ ਹੌਸਲਾ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਾਂਹ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਜਦ ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵਕਤ ਸਾਲ 1965-66 ’ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਸਲਾਨਾ ਆਮਦਨ 6.05 ਕਰੋੜ ਸੀ। 

         ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਹੁਣ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਮਾਡਲ ਠੇਕੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਬ ਕਈ ਅਲਾਮਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਦਾਅ ’ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਐਡਵੋਕੇਟ ਕਮਲ ਆਨੰਦ ਸੁਆਲ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਆਬਕਾਰੀ ਆਮਦਨ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਬਜਟ ਦੀ 21.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਰ 25 ਸਾਲ ’ਚ 1.07 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੀ ਆਬਕਾਰੀ ਆਮਦਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਢਾਈ ਦਹਾਕੇ ’ਚ 3 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਖਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ 121 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਦੀ ਹੈ।

                              ਆਬਕਾਰੀ ਤੋਂ ਕਮਾਈ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ (ਕਰੋੜਾਂ ’ਚ )

ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ                 ਆਬਕਾਰੀ ਆਮਦਨ               ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ ਆਮਦਨ

2002-07                    7326                                       4.01

2007-12                  10,808                                      5.92

2012-17                  21,294                                     11.66

2017-22                  28,002                                     15.34

2022-26                 39, 838                                     27.28

                       ਕੁੱਲ 107268 ਕਰੋੜ