ਰਾਣੇ ਦਾ ਰਾਜ਼ 

 ਧਰੇ-ਧਰਾਏ ਰਹਿ ਗਏ ਫੁੱਲ ’ਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ! 

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ‘ਫੁੱਲ ਤੇ ਤੋਹਫ਼ਾ’, ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਦੇ ਜਾਲ ’ਚ ਫਸੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਰੀਡਰ ਓ ਪੀ ਰਾਣਾ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀਤੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਤਰਫ਼ੋਂ ਜੋ ਦਲੀਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ‘ਫੁੱਲ ਤੇ ਤੋਹਫ਼ਾ’ ਬਣੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਨੂੰ ਇਹ ਤਰਕ ਅਦਾਲਤ ਚੋਂ ਅਗਾਊਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਵਾ ਸਕੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਨੇ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਦੀ ਮਾਰ ਚੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਫ਼ਸੀਲ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਤਰਫ਼ੋਂ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਸਮੇਂ 11 ਮਈ ਨੂੰ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਮਲੋਟ ਦੇ ਪਿਉ ਪੁੱਤ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਤੇ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਅੰਕਿਤ ਵਧਵਾ ਨੂੰ ਜੇ.ਡਬਲਿਊ.ਮੈਰੀਐਟ ਹੋਟਲ ’ਚ 13 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਗਦੀ ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਸਮੇਤ ਦਬੋਚਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵਕਤ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ‘ਸ਼ਾਮ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਮਾਲ’ ’ਚ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ (ਤੋਹਫ਼ਾ) ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਫੁੱਲ ਖ਼ਰੀਦ ਰਿਹਾ ਸੀ।

          ਫੁੱਲ ਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਮਗਰੋਂ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਨੇ ਸੈਕਟਰ-7 ਦੇ ਹੋਟਲ ਮਾਲੇਸ਼ਵਰਮ ’ਚ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਜਨਮ ਦਿਨ ਪਾਰਟੀ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਰਾਣਾ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਡਰ ’ਚ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਨੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਗਾ। ਅਦਾਲਤ ’ਚ ‘ਸ਼ਾਮ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਮਾਲ’ ਦਾ ਬਿੱਲ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਟੀਮ ਨੇ ਮੈਰੀਅਟ ਹੋਟਲ ’ਚ ਟਰੈਪ ਮਗਰੋਂ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਦੇ ਸੈਕਟਰ  23-ਡੀ ਵਿਚਲੇ ਘਰ ’ਚ ਵੀ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਾਣਾ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ’ਤੇ ਬਹਿਸ ਮੌਕੇ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਿਸ ‘ਸ਼ਾਮ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਮਾਲ’ ’ਚ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਮਾਲ ਹੋਟਲ ਮੈਰੀਅਟ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਟਰੈਪ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 

        ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਕਿ ਇਹ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਣਾ ਘਟਨਾ ਮੌਕੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸੀ ਅਤੇ ਟਰੈਪ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦੇ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ’ਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਮ  ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਮਾਲ ਦਾ ਬਿੱਲ ਰਾਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਟੀਮ ਜਦੋਂ ਰਾਣਾ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ’ਤੇ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਮੌਕੇ ਗਵਾਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ’ਚ ਰਾਣਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰਸ਼ ਰਾਣਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਲਾ ਕੇ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਅੱਗਿਓਂ ਰਾਣਾ ਨੇ ਸੈਕਟਰ ਸੱਤ ’ਚ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ’ਚ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਇਹ ਵੀ ਗੱਲ ਰਿਕਾਰਡ ’ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਰਾਣਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੀਨਾ ਰਾਣਾ ਨੇ ਵੀ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਘਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

         ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਗਈ ਤਾਂ ਰਾਣਾ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਣਾ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਪੰਕਜ ਚੋਪੜਾ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਣਾ ਗੱਡੀ ਚੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਾਹਨ ’ਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਟੀਮ ਸੈਕਟਰ ਸੱਤ ਦੇ ਹੋਟਲ ’ਚ ਵੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਣਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬਹਿਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਮਗਰੋਂ ਓ ਪੀ ਰਾਣਾ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

                                 ਬਿਨਾਂ ਆਰਡਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ’ਚ ਤਾਇਨਾਤੀ

ਅਦਾਲਤੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਚੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਓ ਪੀ ਰਾਣਾ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੀਡਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਣਾ ਦੇ 29 ਜੁਲਾਈ 2020 ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਆਰਡਰ ਏਡੀਜੀਪੀ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਐੱਸ ਐੱਸ ਚੌਹਾਨ ਨਾਲ ਬਤੌਰ ਰੀਡਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਹ ਏਡੀਜੀਪੀ ਟਰੈਫ਼ਿਕ ਦਾ ਰੀਡਰ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਹਕੀਕਤ ’ਚ ਰਾਣਾ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਮੁਖੀ ਦੇ ਰੀਡਰ ਵਜੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਰਡਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 18 ਮਈ ਨੂੰ ਰਾਣਾ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 

 ਦੌਲਤ, ਦਲਾਲ ਤੇ ਦਲੇਰ ਸਿੰਘ

  ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ  

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਗੁਰਮੁਖੋ ! ਪੈਸਾ ਤਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਹੈ। ਮੁਹਾਲੀ ’ਚ ਐਸੀ ਕਲਾ ਵਰਤੀ, ਰੱਬ ਨੇ ਮੈਲ ਦੇ ਭਰੇ ਬੈਗ ਵਗਾਹ ਮਾਰੇ। ਫਲੈਟਾਂ ’ਚ ਲੁਕੇ ਇਨਕਲਾਬ ਨੇ ਬੁੱਚ ਲਏ। ਨਾਗਣੀ ਮਾਇਆ ਕਿਤੇ ਡੱਸ ਨਾ ਲਵੇ, ਨਵੇਂ ਫਲੈਟਪੁਰੀਏ ਨੇ ਨੌਵੀਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਬੈਗ ਏਅਰ ਲਿਫ਼ਟ ਕਰ’ਤੇ।ਜਵਾਨਾ! ਫਲੈਟਾਂ ’ਚ ਲਿਫ਼ਟ ਝੂਟੇ ਲੈਣ ਲਈ ਨੀ ਹੁੰਦੀ। ਲੱਛਮੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇੰਜ ਧੱਕੇ ਮਾਰਦੈ, ਅਦਬ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖੋ। ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਸੱਚ ਆਖਦੈ, ਬਈ! ਧੱਕੇ ਨੀ ਮਾਰਨੇ। ਦੌਲਤ ਦੀ ਏਨੀ ਬੇਅਦਬੀ, ਰਹੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ। ਥੋਡੇ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਚੰਨੀ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਸੌ ਗੁਣਾ ਚੰਗੈ। ਕਸ਼ਟ ਝੱਲ ਗਿਆ, ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਨੀ ਮਾਰੇ।

       ਵੱਡੇ ਬਾਦਲ ਆਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ, ‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਕੀੜੀ ਦੇਖ ਲੈਨਾਂ।’ ਅਨਾੜੀਓ, ਥੋਨੂੰ ਫਲੈਟਾਂ ਚੋਂ ਏਡੀ ਵੱਡੀ ਈਡੀ ਨੀ ਦਿਖੀ। ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਕੇਹੀ ਸ਼ੈਅ ਨੇ, ਬਲਵੀਰ ਬੋਪਾਰਾਏ ਨੇ ਹੇਕ ਲਾਈ ‘ਦੇ ਲੈ ਗੇੜਾ..’, ਕੇਂਦਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਬੋਲ ਪੁਗਾ’ਤੇ। ਅਖੇ, ਪੰਜਾਬ ਚੰਬਲ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਰਗੈ। ਨਾਲੇ ਘਾਟੀ ’ਚ ਮੈਲ ਦਾ ਕਾਹਦਾ ਘਾਟਾ। ਡੱਡਾਂ ਕਦੋਂ ਕਦੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਸੀਬੀਆਈ ਤੇ ਈਡੀ ਨੂੰ ਸਭ ਪਤੈ। ਪਤੰਦਰ ਸਿੱਧੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੇ ਛੱਪੜ ’ਚ ਜਾ ਵੜੇ। ‘ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ, ਗੱਲਾਂ ਹੋਣ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ।’

        ਜਿਵੇਂ ਮੋਟਰ ਤੇ ਵੋਟਰ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸੁਭਾਅ ਐ, ਉਵੇਂ ਰੀਡਰ ਤੇ ਲੀਡਰ ਵੀ ਸਾਂਢੂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਮੁਖੀ ਦਾ ਰੀਡਰ, ਏਨਾ ਬੀਬਾ ਰਾਣਾ, ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਕਾਣਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੀਬੀਆਈ ਆਲੇ ਪੈ ਨਿਕਲੇ। ਉੱਪਰੋਂ ਫਾਰਮੈਲਿਟੀ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ, ‘ਮੁੱਝ ਕੋ ਰਾਣਾ ਜੀ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ..।’ ਸੰਘੀ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਅਰਜੋਈ, ਭਾਈ ਸੰਘੀਓ! ਕਾਹਤੋਂ ਮਾਇਆਵਾਦ ਦੀ ਸੰਘੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਇਐ। ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਵਿਚਲਾ ਪਾਤਰ ਆਖਦੈ, ‘ਹਮ ਏਸ ਨਾਗਣੀ ਮਾਇਆ ਕੋ ਹਾਥ ਨਹੀਂ ਲਗਾਤੇ, ਇਸ ਕੋ ਸੰਤੋਂ ਕੀ ਝੋਲੀ ਮੇ ਡਾਲ ਦੋ।’ ਸ਼ਹਿਦ ਖਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡੰਗ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦੈ।

       ਅਸਲ ’ਚ ਸਾਰਾ ਪੁਆੜਾ ਰੱਬ ਨੇ ਪਾਇਐ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਾਜ ਕੇ ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਲੁਕਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਅੱਗਿਓ ਨੇਤਾ ਜਣਾਂ ਨੇ ਵਲ ਲਿਆ। ਰੱਬ ਨੇ ਗਾਜਰਾਂ ਦਾ ਟੋਕਰਾ ਵਗਾਹ ਮਾਰਿਆ। ਓਹ ਦਿਨ ਤੇ ਆਹ ਦਿਨ, ਨੇਤਾ ਜੀ ਰੰਬਾ ਗਾਜਰਾਂ ਚੋਂ ਨੀ ਕੱਢ ਰਹੇ। ‘ਤੂੜੀ ਗਲੀ ਪਈ ਸੀ, ਬਲਦ ਵੀ ਭੁੱਖਾ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸਰ ਗਿਆ।’ ਪੰਜਾਬੀ ਮੋਰਚਾ ਵੇਲੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੌਲਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਨਾਅਰੇ ਲੱਗੇ ਸਨ, ‘ਊੜਾ ਈੜੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਂਗੇ।’ ਉਸੇ ਈਡੀ ਨੇ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨੇ ਪਾਇਐ। ਲਾਲਚ ਦੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਕੀ ਨੇਤਾ, ਕੀ ਅਫ਼ਸਰ, ਸਭ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਨੇ।

       ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ’ਚ ਮਾਇਆ ਦਾ ਮੋਹ ਪੈਲਾਂ ਪਾਉਣੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ। ਤਾਹੀਂ ਆਖਦੇ ਨੇ, ‘ਦਿਲ ਮਾਂਗੇ ਮੋਰ’। ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਪਿੰਜਰਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ’ਚ ਲਾਇਐ। ਕਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਨੂ ਫਸ ਜਾਂਦੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਮਲੋਟ ਆਲੇ ਪਿਉ ਪੁੱਤ। ਸੰਘੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਬਣਾਇਐ। ਕਦੇ ਇਮਾਨ ਦੇ ਕਿਤੋਂ ਨਮੂਨੇ ਭਰਦੇ ਨੇ ਕਦੇ ਕਿਤੋਂ। ਅਮਿਤਾਭ ਬਚਨ ਹਾਮੀ ਭਰਦੈ, ‘ਇਨਸਾਨ ਕਿਤਨਾ ਗਿਰ ਗਯਾ ਹੈ, ਦੌਲਤ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ।’ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੋ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ, ‘ਦਿਲ ਦੀ ਬਸਤੀ ਭੀ ਸ਼ਹਿਰੇ ਦਿੱਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਭੀ ਗੁਜ਼ਰਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਲੂਟਾ ਹੈ।’

        ਢਾਕੇ ਦੀ ਮਲਮਲ ਵਾਂਗੂ ਅਰੋੜੇ ਵੀ ਵਾਹਵਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਨੇ। ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਮ ਅਰੋੜਾ, ਜੀਹਨੇ ਕਿੰਨੀ ਭੀੜ ਝੱਲੀ। ਈਡੀ ਅਮਨ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੈ ਨਿੱਕਲੀ। ‘ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨਾ ਭੇਤ ਸੰਦੂਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਭਾਵੇਂ ਜਾਨ ਦਾ ਜਿੰਦਰਾ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ।’ ‘ਪਾਵਰਫੁੱਲ’ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ, ਬਿਨਾਂ ਮੂੰਹ ਧੋਤੇ ਸਵਖਤੇ ਹੀ ਈਡੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲੱਗ ਤੁਰੇ। ਪੰਜਾਬ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ, ‘ਅਰੋੜਾ ਸਾਬ੍ਹ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ’ਤੇ..।’ ਸੰਜੀਵ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਤਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਮਸੀਹਾ ਕਹੋ ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਫ਼ਰਮ ’ਚ 28 ਕਰੋੜ ਪਾ’ਤੇ। ਹੋਰ ਤੁਸੀਂ ਛਿੱਕੂ ਭਾਲਦੇ ਹੋ।

       ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ ਨੇ ਰਾਗ ਛੇੜਿਐ, ‘ਦੌਲਤਾਂ ਤਾਂ ਜੱਗ ’ਤੇ ਬਥੇਰੀਆਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਪੱਤ ਜੀ..।’ ਦਲਾਲੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਨਮੂਨਾ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਾਭੇ ਤੇ ਮਲੋਟ ਦਾ ਗੇੜਾ ਲਾਓ। ਅਜੰਤਾ ਅਲੋਰਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਚੋਂ ਨਾਭੇ ਆਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਨੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਲਾਲਚੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਨਾ ਅਸਮਾਨ ਦਿਸਦਾ, ਨਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੀਬੀਆਈ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਦੀ ਤੂੰਬੀ ਟੁਣਕੀ ,‘ਬੱਗੀ ਤਿੱਤਰੀ ਕਮਾਦੋਂ ਨਿਕਲੀ ਤੇ ਉੱਡਦੀ ਨੂੰ ਬਾਜ ਪੈ ਗਿਆ।’ ਸਕਾਈਲੈਬ ਵਾਂਗੂ ਮੁਹਾਲੀ ਆਲੇ ਫਲੈਟਾਂ ਚੋਂ ਬੈਗ ਕੀ ਡਿੱਗੇ, ਈਡੀ ਆਲੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਭੇ ਆਲੇ ਵਿਚੋਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਏ।

       ਲੁਧਿਆਣੇ ’ਚ ਖ਼ਬਰ ਫਲੈਸ਼ ਹੋਈ, ‘ਈਡੀ ਦੀ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ’ਤੇ ਰੇਡ।’ ਭਾਜੜ ਮੱਚ ਗਈ, ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਮੈਰਿਜ ਬਿਊਰੋ ਆਲੇ ਜਿੰਦਰੇ ਮਾਰ ਕੇ ਪੱਤਰੇ ਵਾਚ ਗਏ। ਜੋ ਜਾਗਿਆ, ਉਹੀ ਸਿਆਣਾ। ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਚੇਤੇ ਆਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਖ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਲੇਸ਼ ਸਿਖ਼ਰਾਂ ’ਤੇ ਸੀ। ਮੁਖ਼ਬਰ ਨੇ ਸੂਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬਠਿੰਡਾ ਆਲੇ ਚੇਤਕ ਪਾਰਕ ’ਚ ਪ੍ਰੇਮੀ ਬੈਠੇ ਨੇ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਛੱਡ’ਤੇ ਜੈਕਾਰੇ, ਪਾਰਕ ’ਚ ਜਾ ਮਾਰੇ ਲਲਕਾਰੇ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੋ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੇਮੀਓ। ਪਾਰਕ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ’ਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਜਵਾਨ ਜੋੜੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਨਿਕਲੇ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੀ! ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਵਾਰਸ ਹਾਂ, ਸਿਰਸੇ ਆਲੇ ਦੇ ਨਹੀਂ।

       ਮਲੋਟ ਵੀ ਹੁਣ ਦਲਾਲਗੜ੍ਹ ਬਣਿਐ। ਮਲੋਟ ਆਲੇ ਪਿਉ ਪੁੱਤਾਂ ਨੇ ਰਾਗ ਦਲਾਲਵੀ ਛੇੜਿਆ, ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦਾਦ ਦਿੱਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਡਾਇਲਾਗ ਐ, ‘ਕਾਕਾ ਜੀ ਪੁਲੀਸ ’ਚ ਨੇ, ਬੱਸ ਇਸ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਕੋਈ ਰੀਸ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਮਹਿਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਲੋ।’ ਸੰਘੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਮੱਚਦੀ ਅੱਗ ’ਚ ਵੀ ਨਾ ਟਲਣ ਵਾਲੇ ਅਸਲ ’ਚ ਦਲੇਰ ਸਿੰਘ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਅਗਲਿਆਂ ਨੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੇ ਵਿਚੋਲੇ ਹੀ ਡੁੱਕ ਲਏ। ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ’ਚ ਆਖਦੈ, ‘ਕਿਸ ਕੀ ਮਜਾਲ ਜੋ ਛੇੜੇ ਦਲੇਰ ਕੋ, ਗਰਦਿਸ਼ ਮੇ ਘੇਰ ਲੇਤੇ ਹੈ, ਗੀਦੜ ਭੀ ਸ਼ੇਰ ਕੋ।’

       ਜਦੋਂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਡੀ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤੇ ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਦਾ ਪਾਵਰਕੱਟ ਲੱਗ ਜਾਏ ਤਾਂ ਕਾਲਾ ਧੰਨ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਹਾਰ ਬਣਦੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦਾ। ਚੋਣਾਂ ਮੌਕੇ ਨੇਤਾ ਜਣ ਕਬੀਰ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣਦੇ ਨੇ,‘ ਕਬੀਰਾ ਖੜ੍ਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੇ, ਮਾਂਗੇ ਸਭ ਕੀ ਖ਼ੈਰ।’ ਵੋਟਰਾਂ ਪੱਲੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ‘ਸ਼ੁਭ ਇੱਛਾਵਾਂ’ ਹੀ ਨੇ। ਚੋਣ ਜਲਸੇ ’ਚ ਲੱਡੂਆਂ ਦਾ ਲੰਗਰ ਸੀ। ਨਲੈਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਬਈ! ਐਤਕੀਂ ਕੌਣ ਜਿੱਤੂਗਾ। ਅੱਗਿਓਂ ਮਹਾਤੜ ਦਾਸ ਮੂੰਹ ’ਚ ਲੱਡੂ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ, ਸਾਲਾ ਕੋਈ ਮਰਜ਼ੀ ਜਿੱਤੇ ਪਰ ਆਹ ਕੰਮ ਬੰਦ ਨੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

        ਨੇਤਾ ਲੋਕ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਰੀਚਾਰਜ ਕੂਪਨ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਫਿਰ ਢੋਲੇ ਦੀਆਂ ਲਾਉਂਦੇ ਨੇ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ‘ਢਿੱਡ ਕਮਿਸ਼ਨ’ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਜ਼ਮੇ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ। ਕਿੰਨਾ ਕੁੱਝ ਹੀ ਛੱਕ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਕਾਮਰੇਡ ਹਰਦੇਵ ਅਰਸ਼ੀ ਅੱਕਿਆ ਬੈਠੈ, ‘ਅਖੇ, ਕਾਮਰੇਡ ਕੀ ਕਰਨ, ਸਿਆਸਤ ’ਚ ਤਾਂ ਵਪਾਰੀ ਆ ਵੜੇ।’ ਸ਼ੁਕਰ ਐ, ਲਲਾਰੀ ਨੀ ਕਿਹਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਆਲਿਆਂ ਨੇ ਗ਼ੁੱਸਾ ਮਨਾਉਣਾ ਸੀ।

       ਨੇਤਾ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਵੀ ਸੰਸਾਰੀ ਮੱਲ ਵਾਂਗੂ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਮਾਲਕ ਨੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਾਕਾ ਏਨੀ ਲੇਟ ਆਇਐਂ। ਅੱਗਿਓ ਸੰਸਾਰੀ ਮੱਲ ਬੋਲਿਆ, ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੜਕ ਪਾਰ ਕਰੇਂਦਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਏਨਾ ਟਾਈਮ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਸਾਬ੍ਹ! ਅਸਲ ’ਚ ਓਹ ਸੂਰਮਾ ਸਿੰਘ ਸੜਕ ਪਾਰ ਨੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਦਾਸ ਨੇ ਹਾਰ ਨੀ ਮੰਨੀ। ਭਾਊ ਜੀ! ਵਰਿ੍ਹਆਂ ਤੋਂ ਇਹੋ ਧੱਕਾ ਪੰਜਾਬ ਝੱਲਦਾ ਪਿਐ। ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਓ ਦਾਦ, ‘ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਜੱਟ ਬਣਿਆ ਨਵਾਬ ਹੋਵੇ..ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬ ਹੋਵੇ..।

 ਨਿਗਮ ਦੀ ਚੋਣ
ਖੁੱਡੀਆਂ ਤੇ ਸਿਸੋਦੀਆ ਵਿਚਾਲੇ ਤਲਖ਼ ਕਲਾਮੀ 
ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ  

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਲੁਧਿਆਣਾ ’ਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਧਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖੀ ਮੀਟਿੰਗ ’ਚ ਉਸ ਵਕਤ ਖਟਾਸ ਪੈਦਾ ਗਈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ‘ਆਪ’ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇੰਚਾਰਜ ਦਰਮਿਆਨ ਤਲਖ਼ ਕਲਾਮੀ ਹੋ ਗਈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ’ਚ ਐੱਸ ਆਈ ਆਰ ਅਤੇ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਸੱਦੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਈ ਤਲਖ਼ ਕਲਾਮੀ ਨੇ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ’ਚ ਪਾਰਟੀ ਮੀਟਿੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਖੁੱਡੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਇੰਚਾਰਜ ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਨਿਗਮ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ। 

       ਦੋਵੇਂ ਆਗੂਆਂ ’ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਠੀਕ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਸਹੀ ਸੁਰ ’ਚ ਹੋਈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਬਾਅਦ ’ਚ ਮਾਹੌਲ ਤਲਖ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਖੁੱਡੀਆਂ ਇਸ ਮੌਕੇ ਤਲਖ਼ ਦਿਸੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਠਿੰਡਾ ਨਿਗਮ ਦੀ ਚੋਣ ’ਚ ਇੱਕ ਸਮਰਥਕ ਨੂੰ ਟਿਕਟ ਨਾ ਦੇਣ ’ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ। ਖੁੱਡੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੇਅਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਕੁੱਝ ਸਾਬਕਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਿਸੋਦੀਆ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਖੁੱਡੀਆਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ’ਤੇ ਅੜੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਕੁੱਝ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਦਖਲ ਦੇ ਕੇ ਮਾਹੌਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਮੱਤਭੇਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਠਿੰਡਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਖੁੱਡੀਆਂ ਸਮਰਥਕ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕੌਂਸਲਰ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੂੰ ‘ਆਪ’ ਵੱਲੋਂ ਟਿਕਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਇਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

       ਜਦੋਂ ਖੁੱਡੀਆਂ ਪਿਛਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਬਠਿੰਡਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੜੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਸ ਵਕਤ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ‘ਆਪ’ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ‘ਆਪ’ ਵਿਧਾਇਕ ਜਗਰੂਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਵੀ ਬਠਿੰਡਾ ਨਿਗਮ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ’ਤੇ ਉਂਗਲ ਉਠਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਪਾਰਟੀ ਸੰਗਠਨ ਬਾਰੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਅਗਾਮੀ ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਬਾਰੇ ਰਣਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਖੁੱਡੀਆਂ ਦਾ ਪੱਖ ਜਾਣਨ ਲਈ ਵਾਰ ਵਾਰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ੋਨ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ। ਪਾਰਟੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕੋਈ ਜੁਆਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।

ਈ ਡੀ ਦੀ ਅੱਖ

ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਖਰੀਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਸੈੱਟ 

 ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ  

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਐੱਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਦੇ ਜਾਂਚ ਦਾਇਰੇ ’ਚ ਹੁਣ ਪਾਵਰਕੌਮ ਵੱਲੋਂ ਹਾਲ ’ਚ ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਥੋਕ ’ਚ ਖ਼ਰੀਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਂਡਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।। ਈ ਡੀ ਤਰਫ਼ੋਂ ਸਾਬਕਾ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਮਗਰੋਂ ਪਾਵਰਕੌਮ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਈ ਡੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ 157 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਛਾਣ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ’ਚੋਂ 102 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ।ਅਹਿਮ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਂਡਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਏਨੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਖ਼ਰੀਦ ’ਚ ਏਨੀ ਕਾਹਲੀ ਕਿਉਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਇਸ ’ਤੇ ਹੁਣ ਈ ਡੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੈ।  ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਾਵਰਕੌਮ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਹ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਾਵਰਕੌਮ ਨੇ 12 ਹਜ਼ਾਰ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਂਡ ਸੈੱਟਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਰਡਰ 17 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ’ਚ 3600 ਹੋਰ ਮੋਬਾਈਲਾਂ ਦਾ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

        ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਈ-ਪ੍ਰੋਕਿਓਰਮੈਂਟ ਸਾਈਟ ’ਤੇ ਟੈਂਡਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬੋਲੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਟੈਂਡਰ ਪਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਫ਼ਰਮ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਫ਼ਰਮਾਂ ’ਚੋਂ ਪੰਚਕੂਲਾ ਸਥਿਤ ਡੀਲਰ ਨੂੰ ਰਿਵਰਸ ਨਿਲਾਮੀ ਰਾਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਬਾਈਲ ਸੈੱਟ 21,800 ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸ਼ਤ ’ਚ 26.16 ਕਰੋੜ ਦਾ ਆਰਡਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਤਕਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਅਰੋੜਾ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ 14 ਮਈ ਨੂੰ 3600 ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਂਡ ਸੈੱਟਾਂ ਦਾ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਡੀਲਰ ਨੂੰ 7.84 ਕਰੋੜ ਦਾ ਦੂਜਾ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਾਵਰਕੌਮ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਾਈਨਮੈਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈਮਸੰਗ ਏ 07 ਹੈਂਡਸੈੱਟ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹੋ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਔਨਲਾਈਨ ਪਲੈਟਫਾਰਮਾਂ ’ਤੇ 17,499 ਰੁਪਏ ’ਚ ਮੁਹੱਈਆ ਹਨ। 

       ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀਮਤ ’ਚ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਡਿਵਾਈਸ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੀ ਐੱਸ ਈ ਬੀ ਇੰਜਨੀਅਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਜੈਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਟਵਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਹੁਣ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਪਾਵਰਕੌਮ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਸੰਤ ਗਰਗ ਦਾ ਪੱਖ ਜਾਣਨ ਲਈ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੇਜੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪਾਵਰਕੌਮ ਦੇ ਸੀ ਐੱਮ ਡੀ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੇ 20 ਮਈ ਨੂੰ ਈ ਡੀ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਹੈ।ਸੂਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਪਾਵਰਕੌਮ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਈਨਮੈਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ। 

       ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਫ਼ੀਲਡ ’ਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ’ਤੇ ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੇਫ਼ਟੀ ਕਿੱਟਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਂਡ ਸੈੱਟ ਖ਼ਰੀਦਣ ਦੇ ਰਾਹ ਪਈ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਿਆਸੀ ਖੇਡ

ਢਲ ਗਏ ਸੂਰਜ,ਢਲ ਗਏ ਪਰਛਾਵੇਂ

 ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਅੱਜ ਉਦਾਸ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਹੰਝੂ ਸਨ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਨਮੋਸ਼ੀ। ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਉਹ ਪਛਤਾਵੇ ’ਚ ਘਿਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਅਰੋੜਾ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ ’ਚ ਗੁੜਗਾਓਂ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਭਤੀਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਹੰਝੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੀਆਂ, ਸਿਵਾਏ ਦਿਲਾਸੇ ਤੋਂ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਕੋਲ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਮਿਲਣੀ ਬੇਹੱਦ ਭਾਵੁਕ ਸੀ। ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਢਾਰਸ ਦਿੱਤੀ। ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅੱਜ ਨਾ ਕੋਈ ‘ਆਪ’ ਆਗੂ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਲੰਟੀਅਰ। ਇਸ ਔਖੀ ਘੜੀ ’ਚ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਾਸ ਦੋਸਤ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਨਾ ਧੁੱਪ ਚੰਗੀ, ਨਾ ਹੀ ਛਾਂ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਖ਼ੁਦ ਸੱਤਾ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ’ਤੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਬੇਪਛਾਣ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਐੱਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਨੇ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਕੇਸ ’ਚ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ 9 ਮਈ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

       ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਮਗਰੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਮਗਰੋਂ ‘ਆਪ’ ਵੱਲੋਂ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਦੀ ਕਿਧਰੇ ਕੋਈ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਗਈ। ਸਿਆਸਤ ’ਚ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵੀ ਸਾਥ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਐਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ‘ਪਾਵਰਫੁੱਲ’ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ ਤਾਂ ‘ਆਪ’ ’ਤੇ ਉਂਗਲ ਉੱਠੀ ਕਿ ਆਮ ਦੀ ਥਾਂ ਖ਼ਾਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਭੇਜਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਸੀਟ ਖ਼ਾਲੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਲੜੀ, ਜਿੱਤ ਝੋਲੀ ਪਈ। ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੌਰਿਆਂ ’ਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਵੱਲੋਂ ਬਤੌਰ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਲਏ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਰਹੇ। ਪਾਵਰਕੌਮ ’ਚ ਕਾਬਿਲ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ) ਸਨ, ਨੂੰ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਕੇ ਹਟਾਇਆ। ਨਵੇਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਤੋਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੋਕਲੀਆਂ ਕਰਾ ਲਈਆਂ।

       ਪਾਵਰਕੌਮ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਰਤ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਪਾਵਰਕੌਮ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੇਚਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਢੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ’ਤੇ ਉਂਗਲ ਉੱਠਦੀ ਰਹੀ। ਗੁੜਗਾਓਂ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੋੜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਣੀ ਭਾਵੁਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਪਲ ਚੇਤੇ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੇੜ ’ਚ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਝਟਕੇ ਨੇ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ ਅਰਸ਼ ਤੋਂ ਫ਼ਰਸ਼ ’ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।ਜਿਸ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲੋਕ ਨਿਆਂ ਲਈ ਖੜਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਉਹ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਖੜ੍ਹਾ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਗੁਹਾਰ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਰਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਫੋਰਟਿਸ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਦਾਖਲ ਵੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਮ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਮਗਰੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਮ ਅਰੋੜਾ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।

 ਰਿਸ਼ਵਤ ਕਾਂਡ

ਦਲਾਲ ਰਾਘਵ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਸਨ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ...

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਦੇ ਅੜਿੱਕੇ ਆਏ ਮਲੋਟ ਦੇ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰੇ ਦਰਬਾਰੇ ਤੂਤੀ ਬੋਲਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ’ਤੇ ਆਈ ਪੀ ਐੱਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ’ਚ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ’ਚ ਉਸ ਦੀ ਪੈਂਠ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਬਿਨਾਂ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਐਂਟਰੀ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਨੂੰ ਦਬੋਚਿਆ, ਉਸ ਦਿਨ ਵੀ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਟਰਾਂਸਕੋ ਦੇ ਮੁਹਾਲੀ ਸਥਿਤ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ’ਚ ਬੁਕਿੰਗ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਰਾਘਵ ਅਕਸਰ ਇਸ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ’ਚ ਠਹਿਰਦਾ ਸੀ। ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ’ਚ ਸੀ ਸੀ ਟੀ ਵੀ ਕੈਮਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ ਹੋਏ। ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਛਾਣਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

        ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਈ ਪੀ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਮੁਹਾਲੀ ਦੇ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ’ਚ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸੀ ਸੀ ਟੀ ਵੀ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਰਕੇ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਇਹੋ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਤਲਬ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਐਕਸੀਅਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਹੋਈ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬੁਕਿੰਗ ਕਰਾਈ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਦੀ ਕੋਈ ਐਂਟਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ ਜਿਸ ਦਿਨ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦਫ਼ਤਰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਿਨ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਗੇਟ ਐਂਟਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਸਿੱਧਾ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ।

       ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ 11 ਮਈ ਨੂੰ 13 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਰਿਸ਼ਵਤ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੇ ਦਲਾਲ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਨੂੰ ਡਰਾਈਵਰ ਅੰਕਿਤ ਵਧਵਾ ਸਮੇਤ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਮੁਖੀ ਦਾ ਰੀਡਰ ਓ ਪੀ ਰਾਣਾ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋਣ ’ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਦਰਖਾਸਤ ਰਫਾ ਦਫ਼ਾ ਕਰਾਉਣ ਬਦਲੇ ਦਲਾਲ ਪਿਉ ਪੁੱਤ ਨੇ 13 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੀਡਰ ਓ ਪੀ ਰਾਣਾ ਦੇ ਗੈਰ ਜ਼ਮਾਨਤੀ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਦਫ਼ਾ 24 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਇਤਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪੁੱਜੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਮਾਮਲਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਾ ਦੇਣਗੇ। ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ 28 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੱਦਿਆ।

      ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਕੋਈ ਡਾਇਰੀ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦਰਖਾਸਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰੋਹਿਤ ਦੇਵਗਨ ਵਾਸੀ ਮਲੋਟ ਤੋਂ ਸੀ। ਦਰਖਾਸਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ। ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਦਿਖਾਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ’ਚ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੀ। ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਹੀ ਅਸਲ ’ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ ਤਾਣਾ ਬਾਣਾ ਬੁਣਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਬੋਹਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2009-10 ’ਚ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।

       ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਵੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਮੁਢਲੇ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਟੈਕਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਰਫਾ ਦਫ਼ਾ ਕਰਾਉਣ ਬਦਲੇ 50 ਲੱਖ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਰਿਸ਼ਵਤ ਕਾਂਡ ’ਚ ਹੋਰ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹੁਣ ਤਲਾਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਰਿਸ਼ਵਤ ਕਾਂਡ

ਰੀਡਰ ਸਾਬ੍ਹ ਤਾਂ ਨਖ਼ਰੇਬਾਜ਼ ਨਿਕਲੇ...

   ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ   

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ :ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਦੇ ਜਾਲ ’ਚ ਫਸੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਰੀਡਰ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਓ ਪੀ ਰਾਣਾ ਨੇ ‘ਮੁਫ਼ਤ ਦੀ ਗਾਂ ਦੇ ਕੌਣ ਦੰਦ ਗਿਣਦੈ’ ਅਖਾਣ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਟਰੈਪ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 13 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸੈਮਸੰਗ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ 11 ਮਈ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਵਧਵਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਈ ਟੀ ਓ ਤੋਂ 13 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਫੜਿਆ। ਮਗਰੋਂ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੇ ਦਲਾਲ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਰੀਡਰ ਓ ਪੀ ਰਾਣਾ ਦੇ 26 ਮਈ ਤੱਕ ਦੇ ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਮਾਨਤੀ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਚੈਟ ’ਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਤੱਥ ਉੱਭਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਨੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਰੀਡਰ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੈਮਸੰਗ ਗਲੈਕਸੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।

        ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਿਸ਼ਵਤ ’ਚ ਲਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੇ ਰੰਗ ਬਾਰੇ ਵੀ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਨੇ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਨਾਲ ਵੱਟਸਐਪ ਚੈਟ ’ਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਰੰਗ ਹੀ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੈਮਸੰਗ ਗਲੈਕਸੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੇ ਰੰਗ ਬਾਰੇ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਮਹਿੰਗਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਆਖ਼ਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਨੇ ਸੈਮਸੰਗ ਗਲੈਕਸੀ ਜ਼ੈੱਡ ਫੋਲਡ-7 ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਟਰੈਪ ਦੌਰਾਨ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਫ਼ਤ ਦਾ ਮਾਲ ਲੈਣ ਮੌਕੇ ਲੋਕ ਨਖ਼ਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਪਰ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਪੂਰੇ ਨਖਰੇਬਾਜ਼ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। 

        ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਂਚ ਕਰਾਈ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਓ ਪੀ ਰਾਣਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 29 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਜਦੋਂ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਬਿਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਿਖਾਈ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਤਿੱਕੜੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 30 ਦੇ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ’ਚ ਲੈ ਕੇ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ 20 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਫ਼ਰਾਰ ਹੈ।

                                          ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਸੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ...

ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੇ ਫ਼ਰਾਰ ਰੀਡਰ ਓ ਪੀ ਰਾਣਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ’ਚ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਪਸੰਦ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮੈਮਰੀ 256 ਜੀ ਬੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 1.76 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਰੀਡਰ ਦੀ ਪਸੰਦ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਨੇ 512 ਜੀ ਬੀ ਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸਿਲਵਰ ਰੰਗ ਸੀ। ਸਿਲਵਰ ਰੰਗ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 1.86 ਲੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਨੇ ਸਿਲਵਰ ਰੰਗ ਲਈ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਨੇ ਇਹ ਮੋਬਾਈਲ ਮੁਹਾਲੀ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਸੀ। ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਰੀਦੇ ਫੋਨ ਦਾ ਬਿੱਲ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਹੀ ਹੈ।

 ਰਿਸ਼ਵਤ ਕਾਂਡ

 ਮਲੋਟ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਠੇਕੇ

 ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ  

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਦੇ ਅੜਿੱਕੇ ਆਏ ਮਲੋਟ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਘਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਠੇਕੇ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਠੇਕੇਦਾਰ ਨੂੰ ਉਸਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਟੈਂਡਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਟੈਂਡਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤਹਿਤ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਭੇਤ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਲੋਟ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸੀ। ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਈ ਕੰਮ ਵੀ ਇਹ ਠੇਕੇਦਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਠੇਕੇਦਾਰ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਦਾ ਲੜਕਾ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਯੁਵਾ ਮੋਰਚਾ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਨਸ਼ਰ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਵੇਲੇ 4.26 ਕਰੋੜ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਠੇਕੇ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਥਰਾਜਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦਾਨੇਵਾਲਾ ’ਚ ਪੰਚਾਇਤ ਘਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਠੇਕੇਦਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

         ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਚਾਇਤ ਘਰਾਂ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਰਾਸ਼ੀ 27.87 ਲੱਖ ਹੈ। ਮਲੋਟ ਦੇ ਇਸ ਠੇਕੇਦਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਲਾਕ ਲੰਬੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭਾਈ ਕਾ ਕੇਰਾ, ਅਰਨੀਵਾਲਾ ਵਜ਼ੀਰਾ, ਫ਼ਤਿਹਪੁਰ ਮਨੀਆ, ਕੱਖਾਂਵਾਲੀ, ਖੇਮਾ ਖੇੜਾ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੌਲਾ, ਕੋਟਭਾਈ, ਪਿਊਰੀ, ਭਾਰੂ ਅਤੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ’ਚ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਰਾਸ਼ੀ ਕਰੀਬ 2.88 ਕਰੋੜ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਅਬੁਲ ਖੁਰਾਣਾ, ਪਿੰਡ ਰੱਥੜੀਆਂ ਅਤੇ ਥਰਾਜਵਾਲਾ ’ਚ ਹੈਲਥ ਵੈਲਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵੀ ਇਹੋ ਠੇਕੇਦਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਰਾਸ਼ੀ ਕਰੀਬ 99.21 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੈ।ਠੇਕੇਦਾਰ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਨੇ ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ’ਚ ਵੀ 46.81 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ 25 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਚਰਚੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਠੇਕੇਦਾਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਟੈਂਡਰ ਲੈਣ ’ਚ ਸਫਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

         ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਰਿਸ਼ਵਤ ਕਾਂਡ ’ਚ 11 ਮਈ ਨੂੰ ਮਲੋਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਗੋਇਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਅੰਕਿਤ ਵਧਵਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪਿਉ ਪੁੱਤਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਵੱਲੋਂ ਪਿਉ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਗੰਨਮੈਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਗੋਇਲ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵੱਟਸਐਪ ਚੈਟ ’ਚੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਹੱਥ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇ ਰੀਡਰ ਓ ਪੀ ਰਾਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ 13 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਰਿਸ਼ਵਤ ਕਾਂਡ ’ਚ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਰੀਡਰ ਰਾਣਾ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੱਸੀ ਹੈ।

 ਸਰਕਾਰੀ ‘ਇਨਾਮ’ 

ਜਨਾਬ ਘਰ ਪਰਤੇ, ਮੁੱਦਈ ਹੋਇਆ ਬੇਘਰ..।

 ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ  

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਵੱਲੋਂ ‘ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ’ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਫੜੇ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ ਇੰਜਨੀਅਰ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਾਵਰਕੌਮ ਨੇ ਬਹਾਲੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਮਗਰੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਮੁੜ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ’ਤੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਕੋਲ ਇਸ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ ਇੰਜਨੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਐਕਸੀਅਨ ਲਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁਕੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਮਗਰੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ’ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਰੇਂਜ ਜਲੰਧਰ ਵੱਲੋਂ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੱਢੀਖੋਰੀ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਐੱਫ ਆਈ ਆਰ 1 ਫਰਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਾਵਰਕੌਮ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

       ਐੱਫ਼ ਆਈ ਆਰ ਮੁਤਾਬਕ ਲਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ ਇੰਜਨੀਅਰ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 29 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ‘ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ’ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਰਿਸ਼ਵਤ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ’ਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ‘ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ’ ਮਾਮਲਾ ਸਦਨ ’ਚ ਉਠਾਇਆ ਸੀ। ਐਕਸੀਅਨ ਲਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਥਿਆ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੱਤਰ ’ਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 28 ਫਰਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਅੱਤਲੀ ਦੌਰਾਨ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ ਇੰਜਨੀਅਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲੀ ਮਗਰੋਂ ਉਸੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਉਸੇ ਦਫ਼ਤਰ, ਉਸੇ ਅਸਾਮੀ ’ਤੇ ਹੁਣ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦੌਰਾਨ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਸੀ। 

       ਪੱਤਰ ’ਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹਾਲੀ ਮਗਰੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਸੇ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਤਾਇਨਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ‘ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ’ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਸਰਕਾਰੀ ਗਵਾਹ ਹਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ ਇੰਜਨੀਅਰ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੇਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਐਕਸੀਅਨ ਲਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਫ਼ੌਰੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਸਰਕਲ ’ਚੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ’ਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ’ਚ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੀ ਐੱਸ ਈ ਬੀ ਇੰਜਨੀਅਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਵੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ‘ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ’ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਨਿਆਂਇਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਮੁੱਢ

ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਕਾਮੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸਿਆਸੀ ਮੋੜਾ

 ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ’ਚ ਲੰਘੇ ਕੱਲ੍ਹ ਹੋਏ ਧਮਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਕਾਮੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸਿਆਸੀ ਮੋੜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ’ਤੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਮਾਕਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਹੱਥ ਐਲਾਨ ’ਤੇ ਨਵਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਦੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਸੱਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਜਪਾ ’ਚ ਰਲੇਵਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਦਲ ਬਦਲੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ‘ਆਪ’ ’ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਆਪ’ ਹੁਣ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਖੁੰਝਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਲੰਘੇ ਕੱਲ੍ਹ ਹੋਏ ਧਮਾਕਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਲਈ ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ ਹੋਏ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸਿਆਸੀ ਰੰਗ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਾਬ ’ਚ ‘ਆਪ’ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿਚਾਲੇ ਅਗਾਮੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਅਗੇਤ ’ਚ ਹੀ ਬੰਗਾਲ ਵਾਂਗ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। 

        ਲੰਘੇ ਕੱਲ੍ਹ ਹੋਏ ਧਮਾਕੇ ਇਸ ਆਪਸੀ ਤਲਖ਼ੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਜਿੱਤ ਮਗਰੋਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ’ਤੇ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਹੈ।‘ਆਪ’ ਵੱਲੋਂ ਭਾਜਪਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਅੱਜ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਨੇ ਹੁਣ ਭਾਜਪਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਘੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੁਢਲੇ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਤਿੰਨ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚੱਲੇ ਅੰਦੋਲਨ ’ਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ 700 ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚੇਤਾ ਕਰਾਇਆ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਭਾਜਪਾ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਮੌਕੇ ਹੋਈਆਂ ਬੇਅਦਬੀਆਂ ਦਾ ਚੇਤਾ ਵੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਹੱਥ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਤੇ ਡਰ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਹੈ। 

       ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ’ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਘੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ’ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਅਸਰ ਛੱਡੇਗਾ, ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ। ਅੱਜ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਮਾਕਿਆਂ ਲਈ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦਿਆਂ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਜੋਂ ਭਾਜਪਾ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਚੋਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਭਾਜਪਾ ਅਜਿਹੇ ਹੱਥਕੰਡੇ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਆਪਣੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਜ ਆਏ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸੂਬਾ ਹੈ। 

       ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਗੈਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਅਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ’ਚ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੇ ਡੀ ਜੀ ਪੀ ਤਾਂ ਧਮਾਕਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਆਈ ਐੱਸ ਆਈ ਦਾ ਹੱਥ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੌਖਲਾਹਟ ’ਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।   ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਰਵਨੀਤ ਬਿੱਟੂ ਨੇ ਵੀ ਅੱਜ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ’ਚ ਹਿੰਮਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਆਗੂਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਵੇ। ਬਿੱਟੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤਾਂ ਧਮਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਐੱਸ ਆਈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼  ਗੈਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਾਲੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਲੰਘੇ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ’ਚ ਪੰਜ ਧਮਾਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। 

        23 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਖ਼ਾਨਪੁਰ ਫਾਟਕ ’ਤੇ, ਇੱਕ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਦਫ਼ਤਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅਤੇ 27 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸ਼ੰਭੂ ਫਾਟਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੰਘੇ ਕੱਲ੍ਹ ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ’ਚ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਭਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਹਰ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਆਗੂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ’ਤੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਬੱਝਵੇਂ ਰੂਪ ’ਚ ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ‘ਆਪ’ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਸਿਆਸੀ ਲੜਾਈ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ’ਚ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਘੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

      

             ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਲਵਲੀ..!          

      ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਬਈ ! ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲੀਏ ਰਾਘਵ ਦਾ ਰਾਗ। ਚੱਢਾ ਕੋਠੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਲੱਢਾ ਕੋਠੀ ਵਾਂਗੂ ਛਾਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜ਼ਮਾਨਾ ‘ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਲਵਲੀ’ ਦਾ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਚੱਢਾ ਕੋਠੀ ਦਾ ਰਾਘਵੀ ਯੁੱਗ ਸੀ। ਤਸੀਹਾਪੁਰ ਦੀ ਲੱਢਾ ਕੋਠੀ ’ਚ, ਪੁਲੀਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੋਈ ਟਾਵਾਂ ਹੀ ਝੱਲ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਵੇਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਕੋਠੀ ਨੰਬਰ ਪੰਜਾਹ..ਜਿੱਥੇ ਯੁਵਰਾਜ ਰਾਘਵ ਸਿੰਘਾਸਣ ’ਤੇ ਬੈਠਦੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਨੇਤਾ ਜਣ ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਫ਼ਸਰ ਫ਼ਰਿਆਦੀ ਬਣਦੇ। ਭਮੱਕੜ ਜਣੋ! ਹੁਣ ਚੱਢਾ ਕੋਠੀ ਦੀ ਕੁੱਤੇ-ਖਾਣੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲੀਏ। ਰਾਘਵ ਦੀ ਜੇਬ ’ਚ ਰੱਬ ਸੀ, ਟੁੱਕ ’ਤੇ ਡੇਲੇ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੀ। ਕੋਠੀ ’ਚ ਗਾਣਾ ਵੱਜਿਆ, ‘ਅਰੇ ਦੀਵਾਨੋ, ਮੁਝੇ ਪਹਿਚਾਣੋ, ਮੈਂ ਹੂੰ ਕੌਣ..।’

        ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਰਨ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਹਾਸਾ। ਹਾਸੇ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਸੰਦੀਪ ਪਾਠਕ ਦਾ ਬਣਿਐ। ਕੇਹਾ ਪਾਠਕ, ਆਇਆ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਸੀ, ਕੁੱਛੜ ’ਚ ਬੈਠਿਆਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਾ ਖਾ ਬੈਠਾ। ਰਾਘਵ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਇਕੱਲੀ ਨਹੀਂ, ਨਾਲ ਇਨਕਲਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿੱਚੀਓਂ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਲਿਆਈ ਸੀ। ਕਮਾਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਸੀ..‘ਯੇ ਦੋਸਤੀ ਹਮ ਨਹੀਂ ਤੋੜੇਂਗੇ।’ ਹਰਿਆਣਵੀ ਅਰਵਿੰਦ ਦੇ ਲਾਡਲੇ ਸਨ।  ਖੁਰਪਾ ਤੇ ਮੁੰਡਾ, ਚੰਡੇ ਹੀ ਸੂਤ ਵਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਚੱਢਾਗਿਰੀ ਚੋਂ ਜਿਉਂ ਹੀ ਦਾਦਾਗਿਰੀ ਓਵਰ ਫਲੋਅ ਹੋਈ, ਰਾਘਵੀ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਚੋਂ ਫੁੱਲ ਕਿਰਨ ਲੱਗੇ..‘ਕਮਿਸ਼ਨਰ! ਏਸ ਇਲਾਕੇ ਮੇ ਏਕ ਹੀ ਆਦਮੀ ਪਾਵਰਫੁੱਲ ਹੈ..।’

       ਧੀਦੋ ਰਾਂਝਾ ਤਾਂ ਨਿਰਾ ਡੰਗਰ ਸੀ, ਐਵੇਂ ਡੰਗਰ ਚਾਰਦਾ ਮਰ ਗਿਆ। ਰਾਘਵ ਲੰਡਨੋਂ ਪੜ੍ਹਿਐ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗੂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਚਾਰ ਕੇ ਅਹੁ ਗਿਆ। ਖ਼ੌਫ਼ ਦੇ ਝੰਬੇ ਮੰਤਰੀ ਸੰਤਰੀ ਇਹੋ ਆਖ ਛੱਡਦੇ..‘ਆਲ ਇਜ਼ ਵੈੱਲ’। ‘ਪਿਸ਼ੌਰੀ ਯਾਰ ਕਿਸ ਦੇ, ਭੱਤ ਖਾ ਕੇ ਖਿਸਕੇ।’ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਵੀ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਪਰਨੀਤੀ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ। ‘ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੇ, ਪੈ ਗਈ ਹਾਹਾਕਾਰ’। ਬਾਬਿਓ! ਮਤ ਭੁੱਲਣਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ ਪਾਉਣ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਨੇ, ਨਾਲੇ ਵਾਹੁਣ ਵੀ। ਅਸਮਾਨੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ..‘ਬਿਗ ਬੌਸ ਚਾਹਤੇ ਹੈ..।’ ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਘਵ ਲੰਡਨ ਵੱਲ ਪੱਤਰੇ ਵਾਚ ਗਏ।

       ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਹੇਕ ਲਾਈ,..‘ਨੀ ਤੂੰ ਟਿਕਟ ਕਰਾ ਲਈ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ..।’ ਕਸੂਰਵਾਰ ਰਾਘਵ ਨਹੀਂ, ਸਾਰਾ ਪੁਆੜਾ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਪਾਇਐ। ਲੰਡਨੋਂ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਾਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ ਵਾਂਗੂ ਜਗੀਆਂ, ਫਿਰ ਭਾਜਪਾ ਐਨ ਨਿਰੀ ਦੁੱਧ ਧੋਤੀ ਦਿੱਖੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਲਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਚੇਤੇ ਹੋਊ, ‘ਕੋਈ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਜੋ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕੇ।’ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਮਗਰੋਂ ਰਾਘਵਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੀ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਪਰਨੀਤੀ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਮੁਲੱਠੀ ਖੁਆਈ, ਰਾਘਵ ਤੇ ਪਾਠਕ ਨੇ ਸਮੂਹ ਗਾਣ ਛੇੜਿਆ, ‘ਮਿਲੇ ਸੁਰ ਮੇਰਾ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ।’ ਪਾਠਕ ’ਚ ਸੁੱਚੇ ਸੂਰਮੇ ਦੀ ਰੂਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ, ‘ਭਾਜਪਾਈ, ਸਾਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣ।’

         ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਢਾਰਸ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੇ ਨੇ, ‘ਆਦਮੀ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਹੈ, ਆਤਾ ਹੈ ਜਾਤਾ ਹੈ’। ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਵਾਰ’ ਦੇ ਬਾਰੂ ਤਾਂਗੇ ਨੇ ਹੋਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ‘ਜਾਂਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਬਈ ਓ..।’ ਰਾਘਵ ਚੱਢਾ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਠੜੀ ਚੁੱਕ, ਝੱਟ ਤਾਂਗੇ ’ਚ ਸਜ ਗਿਆ। ਬਾਰੂ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਆਨ ਕੀਤਾ, ‘ਚੱਲ ਉੱਡ ਜਾ ਰੇ ਪੰਛੀ, ਯੇ ਦੇਸ਼ ਹੂਆ ਬੇਗਾਨਾ..।’ ਰਾਘਵ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਵੱਜਿਆ, ਅੱਗਿਓ ਪਾਠਕ ਬੋਲੇ, ‘ਜਿੱਥੇ ਚੱਲੇਂਗਾ, ਚੱਲੂੰਗੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ, ਟਿਕਟਾਂ ਦੋ ਲੈ ਲਈ।’ ਚੱਢੇ ਨਾਲ ਤਾਂਗੇ ’ਚ ਪਾਠਕ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਲੈ ਆਏ। ਦਗੜ ਦਗੜ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ, ਬਾਰੂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਗੁਣਗੁਣਾਏ..‘ ਮੈਂ ਹੂੰ ਮਰਦ ਤਾਂਗੇ ਵਾਲਾ..।’

        ਬਿੱਟੂ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਭਲੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਐਵੇਂ ਪਿੱਛੇ ਪਿਐ। ‘ਰਾਘਵ ਦੀ ਕੈਟ ਵਾਕ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਰਾਵਾਂਗੇ।’ ਉੱਧਰ ਬਾਰੂ ਨੇ ਤਾਂਗਾ ਐਨ ਟਰਾਈਡੈਂਟ ’ਤੇ ਗੇਟ ’ਤੇ ਠੱਲਿਐ, ਰਜਿੰਦਰ ਗੁਪਤਾ ਵੀ ਤਾਂਗੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਬਣ ਗਏ। ਬਰਨਾਲੇ ਆਲੇ ਹੁੱਬਕੋ ਹੁੱਬਕੀ ਰੋਏ, ‘ਕੋਈ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸਿਆਲ਼ੋਂ ਬੂਟਾ, ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਤਾਂਗਾ ਹਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਬਾਰਡਰ ’ਤੇ ਸੀ, ਉਧਰੋਂ ਈਡੀ ਆਲੇ ਵਾਹੋਦਾਹੀ ਭੱਜੇ। ਅਸ਼ੋਕ ਮਿੱਤਲ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਜਾਪੀ। ਜਲੰਧਰੋਂ ਗੱਡੀ ਫੜੀ, ਅਸ਼ੋਕ ਮਿੱਤਲ ਨੇ ਚਾਲੇ ਪਾ’ਤੇ। ਸੰਤ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੇ ਮਨ ਸਮਝਾਇਆ, ‘ਅਬ ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਜੀਅ ਲੇਂਗੇ ਹਮ।’

      ਦਿੱਲੀਓਂ ਲਲਾਰੀ ਆਏ ਤਾਂ ‘ਰੰਗਲਾ ਪੰਜਾਬ’ ਬਣਾਉਣ ਸੀ, ਮੁੜ ਚੱਲੇ ਤਾਂਗੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਬਣ ਕੇ। ਭਾਜਪਾਈ ਅੱਗੇ ਤੇਲ ਚੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ‘ਆਜਾ ਮੇਰੇ ਬਾਲਮਾ ਤੇਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ।’ ਬਾਰੂ ਦਾ ਤਾਂਗਾ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਪਾਠਕ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ਭੱਜੀ ਭੱਜ ਕੇ ਆਣ ਬੈਠਾ, ਸਾਹਨੀ ਤੇ ਬੀਬੀ ਮਾਲੀਵਾਲ ਵੀ ਸਜ ਗਏ। ‘ਬਿੱਗ ਬੌਸ’ ਨੂੰ ਤਾਂਗਾ ਦੇਖ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਚੇਤੇ ਆਇਆ,‘ ਕੀੜੇ ਪੈਣਗੇ ਮਰੇਂਗੀ ਸੱਪ ਲੜਕੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣੀਏ। ਚਿੱਤ ਚੇਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ  ਇਨਕਲਾਬੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਧੁੱਸੀ ਬੰਨ੍ਹ ਇੰਜ ਟੁੱਟ ਜਾਊਗਾ।

       ਬਾਰੂ ਨੇ ਭਾਜਪਾਈ ਦਫ਼ਤਰ ਕੋਲ ਤਾਂਗਾ ਠੱਲਿ੍ਹਆ। ਸਿਆਸੀ ਸਤਮਾਹੇ ਇੱਕੋ ਸੁਰ ਲੱਗੇ ਗਾਉਣ, ‘ਛੋਡ ਆਏ ਹਮ ਵੋਹ ਗਲੀਆਂ..।’ ਲਿੱਬੜੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਚੌਂਕ ਗਏ। ਬਾਰੂ ਦੇ ਕੰਨ ’ਚ ਫੂਕ ਮਾਰੀ। ਫਿਰ ਤਾਂਗਾ ਸਿੱਧਾ ਗੰਗਾ ਘਾਟ ’ਤੇ ਜਾ ਰੁਕਿਆ। ਗੰਗਾ ਘਾਟ ਦੇ ਗਠੜੀ ਘਰ ’ਚ ਹਯਾ ਸ਼ਰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਠੜੀਆਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਸੱਤੇ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ’ਚ ਡੁਬਕੀ ਲਵਾਈ, ਰੱਬ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਹੱਸਿਆ। ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਸੁਰ ਲਾਈ, ‘ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਗੰਗਾ ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ..।’ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਉਦੋਂ ਵੀ ਕਚੀਚੀਆਂ ਵੱਟੀਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੈਲਖ਼ੋਰੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹਾਏ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਟਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਸੀ। ਸਿਸੋਦੀਆ ਹੁਣ ਮਨੋ ਮਨੀ ਆਖਦਾ ਪਿਐ..‘ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਛਤਰੀ ਤੋਂ ਉੱਡ ਗਈ..।’

       ਤੁਫੈਲ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ ਫਰਮਾ ਰਿਹੈ, ‘ਜੈਸੀ ਕਰਨੀ ਵੈਸੀ ਭਰਨੀ, ਕੁਦਰਤ ਯੇ ਬਤਲਾਏ/ਕਾਂਟੇ ਬੋਨੇ ਵਾਲਾ ਜੱਗ ਮੇ, ਫੂਲ ਕਹਾਂ ਸੇ ਪਾਏ।’ ਰੱਬ ਦੀ ਐਸੀ ਕਰਨੀ, ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜੱਟ ਨਾਲ ਸੀਰੀ ਨੀ ਰਲਦਾ, ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਚੱਢਾ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਰਲੀ ਹੈ। ਜ਼ਰਾ ਓਧਰ ਦੇਖੋ, ਬਾਰੂ ਦਾ ਤਾਂਗਾ ਮੁੜ ਭਾਜਪਾ ਦਫ਼ਤਰ ਆਣ ਪੁੱਜਿਐ। ਸਤਨਾਜੇ ਹੀ ਲੱਗਦੇ ਨੇ, ਭਗਵਾ ਰੰਗ ਕਿੰਨਾ ਜਚਿਐ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਢੇਰ ਸਾਰਾ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ, ਨਾਲੇ ਸ਼ਗਨ। ‘ਆਪ ਆਏ, ਬੰਗਾਲ ਆਇਆ’, ਜਿੱਤ ਦੇ ਚਾਅ ’ਚ ਰਾਘਵ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰ ਸਿਰ ਪਲੋਸਿਆ।  

       ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਹੁਣ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਹੀਂ ਬਾਰੂ ਨੇ ਤਾਂਗੇ ਪਿੱਛੇ ਲਿਖਿਐ, ‘ਦਲ ਬਦਲੂ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ’। ਵੈਦ ਮਰੀਜ਼ ਦਾਸ ਦੱਸਦਾ ਪਿਐ, ਵਪਾਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਕਾਹਦਾ ਕਸੂਰ ਜਿੱਥੋਂ ਚਾਰ ਛਿੱਲੜਾਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦਿਸੂ, ਪੱਲੜਾ ਉੱਧਰ ਹੀ ਝੁਕੂ। ‘ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਰੰਡੀ ਦੇ ਘਰ ਵੜਦਾ, ਮੈਂ ਮੱਚ ਗਈ ਤੰਦੂਰ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ।’ ਇੱਧਰ, ‘ਆਪ’ ਦੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਭਮੱਕੜਾਂ ਨੇ ਖਰੀ ਸੁਣਾਈ..‘ਸਭ ਨਾਲ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਵਿਰਲਾਪ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ।’ ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਦਾ ਬੂਹਾ ਹਾਲੇ ‘ਆਪ’ ਨੇ ਵੀ ਬੰਦ ਨੀ ਕੀਤਾ। ਪਾਰਟੀ ਆਲੇ ਬੋਲੇ, ‘ਇਹ ਸਭ ਗ਼ੱਦਾਰ ਨੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਿੱਠ ’ਚ ਛੁਰਾ ਮਾਰਿਐ।’ ਪੰਜਾਬੀ ਹੱਸ ਹੱਸ ਦੂਹਰੇ ਹੋ ਗਏ।

         ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਲੰਮੇ ਹੱਥ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਇਲਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਆਪਣਾ ਸੰਦੀਪ ਪਾਠਕ ਕਿਹੜਾ ਮਿਲਖਾ ਸਿਓ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਆਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰਾਘਵਾਂ-ਪਾਠਕਾਂ ਚੋਂ ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੈ। ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਚੇਤੇ ਆਇਐ, ‘ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਯਾਰ ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ ਦਾ, ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਸਾਲੀ।’ ਕਿਤੇ ਸਵੀਡਨ ਆਲੀ ਨੋਬੇਲ ਕਮੇਟੀ ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ’ਚ ਐਵਾਰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਦੇਖਣਾ ਭਾਰਤ ਆਲੇ ਕਿਵੇਂ ਛਾਉਂਦੇ ਨੇ। ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੀ ਸਲਾਹ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਜਿਊਣੇ ਮੌੜ ਦੀ ਰੂਹ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗ ‘ਅਹਿਮਦ ਡੋਗਰ ਲੀਗ’ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਦੇਖਣਾ ਕਿਵੇਂ ਵਿਕਦੇ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਖਿਡਾਰੀ।

       ਡਬਲ ਇੰਜਣ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਫਾਇਦੈ, ਕੋਈ ਗੁਪਤਾ ਤੇ ਮਿੱਤਲ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਦੇਖੋ। ਡਬਲ ਇੰਜਣ ਹਕੂਮਤ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਈਡੀ ਤੇ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਵਿਚਾਲੇ ਸੈਂਡਵਿੱਚ ਨਾ ਬਣਨਾ ਪੈਂਦਾ। ‘ਰੱਬਾ ਵਿੱਚ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਮੈਂ ਫੀਅਟ ਵਰਗੀ ਫਸਗੀ’। ਉੱਧਰ ਪਿਆਰੇ ਕੇਜਰੀਵਾਲ, ਆਏ ਤਾਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਂਗਲ ਫੜ ਕੇ ਸੀ, ਹੁਣ ਧੋਬੀਘਾਟ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਰਾਜਘਾਟ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਬਾਪੂ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ’ਚੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਹੁਣ ਹੱਥ ਮਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ’ਚ ਨੇ।

       ਅਖੀਰ ’ਚ ਝਾੜੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸੀ। ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਫ਼ਾਈ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਪੌਂਡ ਦੀ ਲਾਟਰੀ ਨਿਕਲੀ। ਸਫ਼ਾਈ ਸੇਵਕ ਨੇ ਬੰਗਲਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਕਾਰ ਖ਼ਰੀਦੀ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਮਕਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਿਧਰੇ ਕਾਰ ’ਚ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਬੱਠਲ ਤੇ ਝਾੜੂ ਰੱਖਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲਦਾ। ਕਿਸੇ ਸੱਜਣ ਨੇ ਝਾੜੂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਪੁੱਛਿਆ, ਇਹ ਕਿਉਂ? ‘ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਔਕਾਤ ਨਾ ਭੁੱਲ ਜਾਵਾਂ’, ਇਹ ਜੁਆਬ ਸਫਾਈ ਸੇਵਕ ਦਾ ਸੀ।

( 4 ਮਈ 2026)

ਕਣਕ ਦੀ ਚੁਕਾਈ

 ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਟਰੇਨਾਂ ਦੇਣ ’ਚ ਕੰਜੂਸੀ

  ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ  

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚਾਲੂ ਫ਼ਸਲੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ’ਚੋਂ ਕਣਕ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹੱਥ ਘੁੱਟ ਲਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਚੌਲਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਚੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਖ਼ਰੀਦ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਣਕ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ ਲਈ 860 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਡੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 146 ਟਰੇਨਾਂ ਹੀ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਕਣਕ ਦੇ ਚਾਲੂ ਖ਼ਰੀਦ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ’ਚ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਦਿਨ ਬਚੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਤਕੀਂ 122 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਦਾ ਟੀਚਾ ਮਿਥਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੰਡੀਆਂ ’ਚ ਆਈ ਕੁੱਲ 121.65 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ ’ਚੋਂ 120.89 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ ਖ਼ਰੀਦੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

       ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਨ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਚਾਲੂ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਹੀ 22 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ ਵਾਸਤੇ ਟਰੇਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ 146 ਟਰੇਨਾਂ ਹੀ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ’ਚੋਂ 4.25 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ ਤਹਿਤ ਭੇਜੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਣਕ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਟਰੇਨਾਂ ਮਿਲੀਆਂ; ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 18 ਤੋਂ 20 ਟਰੇਨਾਂ ਲੋਡ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਮਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਸਿਰਫ਼ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਕਣਕ ਦੀ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ’ਚ 6.50 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ ਦਾ ਪਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

       ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 30 ਟਰੇਨਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ’ਚ ਪੰਜਾਬ ’ਚੋਂ 3.30 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੈ; ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅਪਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ’ਚ ਇਹੋ ਸਿੱਧੀ ਚੁਕਾਈ 7.50 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਐਤਕੀਂ ਜਦੋਂ ਕਣਕ ਦੇ ਖ਼ਰੀਦ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੁਰਾਣੀ 38 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ ਦਾ ਸਟਾਕ ਪਿਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਕਣਕ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਣਕ ਸਿਰਫ਼ 3 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੌਲ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਝੋਨੇ ਦੀ ਛੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 48 ਲੱਖ ਮੀਟਰਿਕ ਟਨ ਚੌਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਸੂਬੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਬਚੀ।

       ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਨੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਚੁਕਾਈ ਲਈ ਪੂਰੀਆਂ ਟਰੇਨਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ। ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਣਕ ਦੀ ਲੋੜ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਵਿਤਕਰਾ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸਿਆਸੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਵਧਣ ਦੇ ਅਸਾਰ ਹਨ।

 ਸਿਆਸੀ ਸੰਨ੍ਹ

‘ਆਪ’ ਦੇ ‘ਰੰਗ’’ਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ‘ਭੰਗ’

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਸਿਆਸੀ ਮੋੜਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਸੱਤ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ ਵਿਛੋੜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ‘ਆਪ’ ਲਈ ਹੁਣ ਭਵਿੱਖ ਕਿਸੇ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ‘ਆਪ’ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ’ਚ ਲੱਗੀ ਸਿਆਸੀ ਸੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਸਿਆਸੀ ਅਖਾੜੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਪੰਜਾਬ ਬਣੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ ਦੂਰ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਿਆਸੀ ਭੰਨ-ਤੋੜ ਤੋਂ ਅਗੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਹੁਣ ਭਗਵਾ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੇਤੰਨ ਹਲਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਿਆਸੀ ਪਿੜ ’ਚ ਵਿਚਰਨ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ’ਚ ‘ਆਪ’ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਰਮਗੋਸ਼ਾ ਰੱਖਣਾ ਮਜਬੂਰੀ ਬਣ ਜਾਣਾ ਹੈ।

         ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਵੁੱਕਤ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ’ਚ ਹੁਣ ਮੋਹ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਹਲਕੇ ਉਸ ਕੜੀ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਕਮੀ ਵਜੋਂ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ’ਚ ਬੇਗਾਨਗੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਭਾਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਵੱਲੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹੀ ਆਗੂ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡਣ ਮਗਰੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਪਣੱਤ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਕਮੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਂਝ ਵਾਲੀ ਤੰਦ ਦੀ ਕਮੀ ‘ਆਪ’ ਆਗੂਆਂ ’ਚ ਰੜਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਿਸ ਵੱਡੇ ਆਗੂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਉਹੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਕੇ ਨਿੱਤਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਮੋਹ ਮੁਹੱਬਤ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਜਣ ’ਚ ਅੜਿੱਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

        ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਅੱਜ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੱਤ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ’ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਭਾਜਪਾ ’ਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਮਗਰੋਂ ‘ਆਪ’ ਦਾ ਹੱਲਾ ਆਉਂਦੇ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਭਾਜਪਾ ’ਤੇ ਵਧੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰੈਲੀਆਂ ’ਚ ਸਿਆਸੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਰੱਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਆਸਵੰਦ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ‘ਆਪ’ ਵੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲੇਸ਼ ’ਚ ਉਲਝੀ ਹੈ। ਆਉਂਦੇ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਕੇ ਗਏ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ‘ਆਪ’ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਹਾਲੇ ਵਿਸਾਖੀ ਤੋਂ ਹੀ ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ‘ਮਾਵਾਂ ਧੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਜਨਾ’ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਫੋਕਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਚਲਾ ਕੇ ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੰਗ ’ਚ ਭੰਗ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।

       ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜੋ ਫੋਕਸ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ’ਤੇ ਸੀ, ਉਹ ਊਰਜਾ ਹੁਣ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ’ਤੇ ਵੀ ਲੱਗੇਗੀ। ਸਿਆਸੀ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਦੌਰਾਨ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਨਵੇਂ ਸਿਰਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਘੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸ਼ੋਕ ਮਿੱਤਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ’ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬੰਗਾਲ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਚਾਲ ਮਗਰੋਂ ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ‘ਆਪ’ ’ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਹੱਲੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਹੋਰ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਟੁੱਟ ਭੱਜ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਅਸਰ ਪਾਵੇਗੀ, ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹੱਥ ’ਚ ਹੈ।

 ਟਰਾਲੀਦਾਨ, ਮਹਾਂ ਕਲਿਆਣ !

      ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਜ਼ੈਲਦਾਰੋ! ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਕੰਮ ਕਰੋ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮਤ ਰੱਖੋ। ਏਡੀ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ! ਕੋਈ ਗੀਤਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਭੁੱਲਦੈ। ਗੱਲ ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਓ, ‘ਟਰਾਲੀ ਬਣਾਓ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਓ।’ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਦੂਜਾ ਰੱਬ ਹੁੰਦੈ ਮੰਤਰੀ, ਫਲ਼ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਜਨਾਬ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ। ਰੱਬ ਦੇ ਗੁਮਾਸ਼ਤੇ ਨੇ ਜੈਕਾਰਾ ਛੱਡਿਐ ‘ਦੇਸ਼ ਕਾ ਨੇਤਾ ਕੈਸਾ ਹੋ। ਪੰਜਾਬ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ, ਹਰਦੀਪ ਮੁੰਡੀਆਂ ਜੈਸਾ ਹੋ। ਮੁੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਣਾ ਪਾਣੀ ਪਿੰਡੋਂ ਖਿੱਚ ਲਿਆਇਆ। ਚਾਚੇ ਇਨਕਲਾਬ ਸਿਓਂ ਨੇ ਸੱਤਾ ਦੀ ਪੌੜੀ ਲਾਈ, ਕੈਬਨਿਟੀ ਚੁਬਾਰੇ ’ਚ ਮੁੰਡੀਆਂ ਜਾ ਬੈਠਾ। ‘ਕੀ ਖੱਟ ਲਿਆ ਠੋਡੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ, ਲਾਲਾ ਲਾਲਾ ਹੋਗੀ ਮਿੱਤਰਾ।’

       ਪੰਜਾਬ ਹੁਣ ‘ਟਰਾਲੀ ਯੁੱਗ’ ਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹੈ ਪਰ ਜਗਮੋਹਨ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕਾਹਦਾ ਚਾਅ ਚੜ੍ਹਿਐ,‘ਨੱਚਾਂ ਮੈਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ’ਤੇ ਮੇਰੀ ਧਮਕ ਜਲੰਧਰ ਪੈਂਦੀ।’ ਯੰਗਮੈਨ ਦੀਆਂ ਬੁਨੈਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮੁੰਡੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਐ। ਚਿੱਕੜਦਾਸਾਂ ਨੇ ਮੁੰਡੀਆਂ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਚਾਦਰ ਲਿਬੇੜ ਦਿੱਤੀ। ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਮਲਕੀਤ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਆਪਣੇ ਗਰਾਈਂ ਮੁੰਡੀਆਂ ਤੋਂ ਟਰਾਲੀ ਦੀ ਭੇਟਾ ਮੰਗ ਕੇ ਭੁੱਲ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਮੁੰਡੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਚੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਐੱਸਟੀ ਤੋਂ ਇਉਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਈਨਿੰਗ ਆਲੀ ਟਰਾਲੀ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਦੇ ਖੱਡੇ ’ਚ ਡਿੱਗਦੀ ਐ। ਜ਼ੈਲਦਾਰਾਂ ਨੇ ਫ਼ੌਰੀ ਪਰਮੀਸ਼ ਵਰਮਾ ਧਿਆਇਆ, ‘ਵੀਰੇ ! ਗਾਲ੍ਹ ਨੀਂ ਕੱਢਣੀ..।’

       ਅੱਗਿਓਂ ਮੁੰਡੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਐ, ‘ਗੱਲ ਸੋਚ ਕੇ ਕਰੀ ਤੂੰ ਜ਼ੈਲਦਾਰਾ, ਅਸਾਂ ਨੀ ਕਨੌੜ ਝੱਲਣੀ।’ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਆਖਦੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਤਾਜ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਖਾਜ। ਭੀੜਾਂ ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਹੀ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਜਿਵੇਂ ਅਮਲੀ ਨੂੰ ਮਾਲ, ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲ, ਉਵੇਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਲੀਵਾਲ ਕਦੇ ਨੀ ਭੁੱਲੇਗਾ। ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਦੀ ਵੱਖੀ ’ਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਐਸੀ ਹੁੱਝ ਮਾਰੀ, ਕੁਲਦੀਪ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸਿੱਧਾ ਵੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਆ ਵੜਿਆ। ਅੱਗਿਓ ਮੁੰਡੀਆਂ ਨੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾ ਗੁਰੂ ਧਾਰ ਲਿਆ। ‘ਜੋ ਰੰਨਾਂ ਤੋਂ ਵਰਜਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਚੋਵਣੇ ਨੇ।’ ਆਖ਼ਰ ਚੇਲਾਗਿਰੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੀਸਾ ਦੇ ਮੀਨਾਰ ਵਾਂਗੂ ਟੇਢਾ ਕਰਤਾ। ਉੱਪਰੋਂ ਰਣਜੀਤ ਮਣੀ ਨੇ ਹੇਕ ਲਾ’ਤੀ, ‘ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਸੀ ਤੇਰਾ ਯਾਰ ਵੈਰਨੈ..।’

        ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ‘ਗੁਰੂ ਦਕਸ਼ਣਾ’ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਭੇਟ ਗੁਰੂ ਚੇਲੇ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਪਾਕਿ ਤੰਦ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹੈ ਕਿ ਏਕਲਵਿਆ ਨੇ ‘ਗੁਰੂ ਦਕਸ਼ਣਾ’ ’ਚ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਹੱਥ ਦਾ ਅੰਗੂਠਾ ਕੱਟ ਕੇ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜ਼ੈਲਦਾਰੋ! ਅੰਗੂਠਾ ਨਾ ਸਹੀ, ਜੇ ਮੁੰਡੀਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦਕਸ਼ਣਾ ਵਜੋਂ ਕਾਮਰੇਡ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੂੰ ਟਰਾਲੀ ਭੇਟ ਕਰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਥੋਡਾ ਕਿਉਂ ਢਿੱਡ ਦੁੱਖਦੈ। ਥੋਡੀ ਟਰਾਲੀ ਨੇਕ ਕੰਮ ’ਚ ਲੇਖੇ ਲੱਗ ਗਈ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਦੱਸੋ ਕੀ ਭਾਲਦੇ ਹੋ। ਟਰਾਲੀਦਾਨ, ਮਹਾਂ ਕਲਿਆਣ। ‘ਚੁੰਘੀ ਬੱਕਰੀ ਬਣਾ’ਤਾ ਡਾਕਾ, ਮਾੜੀ ਹੋਈ ਅਮਲੀ ਨਾਲ।’

        ਮੂੰਹ ’ਕੱਲਾ ਕੁਲਚੇ ਖਾਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤਾਹੀਂ ਜਾਖੜ, ਮਜੀਠੀਏ ਤੇ ਖਹਿਰੇ, ਬਿਨਾਂ ਹੱਥ ਧੋਤੇ ਹੀ ਰੱਬ ਦੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪੈ ਨਿਕਲੇ। ਮੁੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੰਨੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਦਨਾਮ ਕਰ’ਤਾ। ਏਨਾ ਭਲਾ ਬੰਦਾ! ਬਈ ਬਲਿਹਾਰੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰਦੈ। ਲਹਿਰੀ ਆਲਾ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਆਖਦੈ, ‘ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗ ਲਈਏ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੀਏ..।’ ਮੁੰਡੀਆਂ ਬਾਈ ਕੋਰਾ ਲੱਠੇ ਵਰਗੈ, ਕੋਈ ਲੱਠਮਾਰ ਥੋੜੈ। ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਪੁੰਜ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗ ਔਹ ਗਿਆ। ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਬਿਨਾਂ ਗੱਲੋਂ ਹਿੰਡ ਫੜ ਬੈਠੇ। ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ ਆਖਦੈ, ‘ਮਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦੈ..।’ ਵੈਸੇ ਗੁਰੂ ਪਾਲਣੇ ਕਿਹੜਾ ਸੌਖੇ ਨੇ..। ਮੁਫ਼ਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ’ਤੇ ਬੜ੍ਹਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਏਨਾ ਭਾਰੂ ਪਊ, ਮੁੰਡੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਚਿੱਤ ਚੇਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ।

       ਅਜਨਾਲੇ ਆਲੇ ਕਾਮਰੇਡ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ’ਤੇ ਗੂੰਜ ਪਈ, ‘ਦੌਲਤਾਂ ਤਾਂ ਜੱਗ ਤੇ ਬਥੇਰੀਆਂ, ਪੈਸੇ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਪੱਤ ਜੀ..।’ ਨਾਲੇ ਪੈਸਾ ਤਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਐ। ਕੁਲਦੀਪ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ’ਤੇ ਵਗਾਹ ਮਾਰੇ ਸਾਢੇ ਛੇ ਲੱਖ। ਭਾਊ ਨੇ ਜ਼ੈਲਪੁਣਾ ਕੱਢ’ਤਾ। ਬਈ! ਸਾਥੀ ਨੇ ਚੇਲੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਨੀ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤੀ। ਐਨ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਅਖਾੜੇ ’ਚ ਗੌਣ ਵੱਜਿਆ, ‘ਝੋਨੇ ਦੀ ਟਰਾਲੀ ਸਿੱਟੀ ਮੰਡੀ ’ਚ ਸਵੇਰੇ, ਮੁੱਕਦੇ ਨਾ ਨੋਟ ਪਏ ਬੈਂਕਾਂ ’ਚ ਬਥੇਰੇ..।’ ਭਲੇ ਵੇਲਿਆਂ ’ਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਟਰਾਲੀ ਵੀ ਬਣੀ। ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵੀਰ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੂੰ ਧਿਆ ਕਿਹਾ ਹੋਊ, ‘ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਟਰਾਲੀ ਦਿਓ,ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿਆਂਗਾ।’        

        “ਦੁਬਿਧਾ ਮੇ ਦੋਨੋ ਗਏ, ਮਾਇਆ ਮਿਲੀ ਨਾ ਰਾਮ।’ ਖਿਡਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਅਨਾੜੀ ਨਿੱਕਲੇ। ਕਾਹਦੇ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਹੋ, ਇੱਕ ਟਰਾਲੀ ਨੀ ਗ਼ਾਇਬ ਕਰ ਸਕੇ। ਦਸੌਂਦਾ ਸਿੰਘ ਦਸਵੰਧੀ ਆਖਦਾ ਪਿਐ, ‘ਨੇਤਾ ਮਰਦ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਕੀ ਮਜਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕੇ।’ ਜਦੋਂ ਕਿਤੇ ਸਤਜੁਗ ਆਏਗਾ, ਸਾਹਨੇਵਾਲ ’ਚ ‘ਗੁਰੂ ਦਕਸ਼ਣਾ’ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਲਿਆਏਗਾ। ਟਰਾਲੀ ਮੰਤਰਾਲਾ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤੀ ਭਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾਏਗਾ। ਫਿਰ ਥਾਂ ਥਾਂ ਟਰਾਲੀ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋਣਗੇ। ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਨਾਅਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੈ ਜਵਾਨ ਜੈ ਕਿਸਾਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਟਰਾਲੀਆਂ ਦੇ ਡਾਲੇ ’ਤੇ ‘ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਜਵਾਨ’ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਹ ਕੇ ਨਾਅਰੇ ਸਜਾਏ।

        ਵੀਰੋ! ਕਿਤੇ ਡਾਲਿਆਂ ’ਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਨਾ ਸਜਾ ਦੇਣਾ। ਡਾ.ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੁਲ੍ਹਾਟੀ ਆਖਦਾ ਪਿਐ,..ਕੈਸਾ ਲਗਾ ਮੇਰਾ ਮਜ਼ਾਕ। ਜ਼ੈਲਦਾਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਨਰਕ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣੋਗੇ। ਕੀ ਖੱਟਿਆ, ਗੰਗਾ ਗਏ ਫੁੱਲ ਮੋੜ ਕੇ। ਉਹ ਵੀ ਦਿਨ ਸਨ, ਕਿਸਾਨ ਦਿੱਲੀਓਂ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮੁੜੇ ਸੀ। ਟਰਾਲੀ ਨਾਲ ਟਰਾਲੀ ਜੋੜ ਬੈਠੇ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਘਨੌਰ ’ਚ ਸ਼ੰਕਰ ਜਾਦੂਗਰ ਦੇ ਚੇਲੇ ਆ ਬੈਠੇ। ਸ਼ੰਭੂ ਬਾਰਡਰ ਤੋਂ ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰੇ ਟਰਾਲੀਆਂ ਗ਼ਾਇਬ, ਜਮੂਰੇ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਘਨੌਰ ਆਲੀ ਪੁਲੀਸ ਕਿਹੜਾ ਕੋਲੰਬਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਿੰਨੋਂ ਟਰਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਦਮ ਲਿਆ।

       ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਡਾਇਲਾਗ ਐ, ‘ਅੰਮੀ ਜਾਨ ਕਹਿਤੀ ਥੀ ਕੋਈ ਧੰਦਾ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ।’ ਨਾਭੇ ਆਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਗੱਲ ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ। ਬੰਦੂਕਾਂ ਬੀਜਣ ਆਲਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਟਿੱਕਾ ਲਾ ਕੇ ਟਰਾਲੀਆਂ ਬੀਜ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਨਾਭਾ ਚੋਂ ਟਰਾਲੀਆਂ ਦੇ ਭਰੂਣ ਮਿਲੇ। ਜਦੋਂ ਬਦਲਾਅ ਮੀਰਾਂ ਵਾਂਗੂ ਨੱਚਣ ਲੱਗਦੈ, ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜਵਾਰਭਾਟਾ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਹਾਲ ਹਾਰੇ ਜੁਆਰੀਏ ਵਰਗਾ ਕਰ ਜਾਂਦੈ। ਢਾਰਸ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ‘ਬੱਸ ਰਹਿਣ ਦੇ, ਛੇੜ ਨਾ ਦਰਦਾਂ ਨੂੰ।

       ਜਦੋਂ ਸਤੌਜ ਆਲੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਿਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਜਾਪਿਆ। ਜਲੰਧਰ ’ਚ ਕੀ ਗੁਰੂ ਕੀ ਚੇਲਾ, ਸਾਰੇ ਧੂਣੇ ’ਤੇ ਬਿਠਾ ਲਏ। ਤੱਤੇ ਤੱਤੇ ਚਿਮਟੇ ਲਾਏ। ‘ਆਪ’ ਆਲੇੇ ਲੋਕ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ‘ਬਿਪਤਾ ਸਪਤਾਹ’ ਚੱਲਦਾ ਜਾਪਦੈ। ਨਾਲੇ ਝਾੜੇ, ਨਾਲ ਝੰਬੇ। ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਜਦੋਂ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਜੂਹ ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ। ਅੱਗਿਓ ਕਿਸੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਚੋਂ ਗਾਣੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਪਈ, ‘ਵੇ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹਾਸਾ ਮੂੰਹ ’ਤੇ ਦਿਸਦਾ ਨੀ ਸੱਜਣਾ।’ ਸਿਆਣੇ ਆਖਦੇ ਨੇ, ਹਾਕਮ ਦੇ ਝਿੜਕੇ ਦਾ, ਮੀਂਹ ’ਚ ਤਿਲਕੇ ਦਾ, ਕਾਹਦਾ ਗਿਲਾ। ਨੇਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਸਲ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗਧੇ ਵਾਂਗੂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ’ਚ ਜੁਟੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਤਾਹੀਂ ਦੁਲੱਤੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

        ਕੇਰਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਨੇਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਅੱਕ ਕੇ ਸ਼ਰੇਆਮ ਪਿੰਡ ’ਚ ਭੁਗਤ ਸਵਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਗਧੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਦਾ,ਨਾਲੇ ਬੈਂਡ ਵਾਜੇ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤਾ। ਗਧੇ ’ਤੇ ਬਿਠਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਵਾਇਆ। ਨਿੱਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਗਧੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਰੱਖੀ, ਫਿਰ ਨੇਤਾ ਜੀ ਬੋਲੇ, ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ! ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ, ਦਾਸ ਦੀ ਏਨੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਏ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀ ਵੀ ਸੁਣਦੇ ਜਾਓ, ‘ਕਾਬਾ ਕਿਸ ਮੂੰਹ ਸੇ ਜਾਓਗੇ ਗ਼ਾਲਿਬ, ਸ਼ਰਮ ਤੁਮਕੋ ਮਗਰ ਨਹੀਂ ਆਤੀ।”

(20 ਅਪਰੈਲ 2026)

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਜਲਾਸ 

ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਰੰਗ ’ਚ ਰੰਗਿਆ ਸਦਨ

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ :ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਸਦਨ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਆਸਥਾ ਦੇ ਰੰਗ ’ਚ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ। ਸਦਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅੱਜ ਵਿਹਾਰ, ਬੋਲ-ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਲੀਕੇ ਵਜੋਂ ਬਦਲੇ-ਬਦਲੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਸਾਜਨਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਸਦਨ ’ਚ ‘ਜਾਗਤ ਜੋਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਤਿਕਾਰ (ਸੋਧ) ਬਿੱਲ, 2026’ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਮੌਕੇ ਸਪੀਕਰ ਕੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਵਾਂ ਨੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਬਿੱਲ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਜੋਂ ਸਦਨ ’ਚ ਜੈਕਾਰੇ ਛੱਡੇ ਗਏ। ਸਦਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਿਆਸੀ ਰੰਗ ਵੀ ਅੱਜ ਸਦਨ ’ਚ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਉੱਘੜਦੇ ਰਹੇ। ਸਪੀਕਰ ਨੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ’ਚ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹਰਜੋਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਇੰਦਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨਿੱਝਰ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦੀ ਵਿਧਾਇਕਾ ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਹਿਸ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲੇ। 

        ਸਦਨ ਦੀ ਗਵਰਨਰ ਗੈਲਰੀ ’ਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਚੇਵਾਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਪੀਕਰ ਨੇ ਬਹਿਸ ’ਚ ਗੁਰਸਿੱਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹੀ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਪੀਕਰ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਅੱਜ ਅਦਬ ਭਰੇ ਰੌਂਅ ’ਚ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਚੋਭਾਂ ਲਾਉਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲੇ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ‘ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ’ ਦੀ ਤੁਕ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂਕਿ ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਖੁੱਡੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ। ਬਹੁਤੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਤੇ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਓਟ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ’ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਸਾਜਨਾ ਦਿਵਸ ਦੀ ਵਧਾਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਲਿਆ। ਬਸਪਾ ਵਿਧਾਇਕ ਅੱਜ ਸਦਨ ’ਚ ਅਦਬ ਵਜੋਂ ਸਿਰ ’ਤੇ ਰੁਮਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠੇ।

       ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੇ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ‘ਫ਼ਖ਼ਰ-ਏ-ਕੌਮ’ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਮਰਹੂਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ’ਤੇ ਹੱਲੇ ਬੋਲੇ। ਵਿਧਾਇਕ ਰਾਣਾ ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਲੈਕਟ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਮਸ਼ਵਰਾ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਖ਼ਫ਼ਾ ਹੋ ਗਏ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਨੇ ਨਕੋਦਰ ਕਾਂਡ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ। ਸਦਨ ’ਚੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵਿਧਾਇਕਾ ਗਨੀਵ ਕੌਰ ਮਜੀਠੀਆ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਰਹੇ।ਵਿਧਾਇਕ ਕੁੰਵਰ ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜੋ ਹਰ ਸੈਸ਼ਨ ’ਚ ਬੇਅਦਬੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਅੱਜ ਬੇਅਦਬੀ ਵਿਰੁੱਧ ਬਿੱਲ ’ਤੇ ਬਹਿਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਬਹਿਸ ’ਚ ਟਾਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂਬਰ ਬੈਠੇ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅੱਜ ਸਦਨ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਜੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਬਹਿਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਵੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਠ ਉੱਠ ਕੇ ਸਦਨ ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਅੱਜ ਸਦਨ ’ਚ ਨੋਕ ਝੋਕ, ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ, ਤੁਹਮਤਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਾਕਆਊਟ ਸਮੇਤ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਕੌਣ ਭਰੂ ਦਮ 

 ਕਿਤੇ ਅੱਜ ਧਨੀ ਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ..! 

 ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ  

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਕਿਤੇ ਅੱਜ ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਲਿਖਦਾ, ‘ਮਾਰਦਾ ਦਮਾਮੇ ਜੱਟ ਮੇਲੇ ਆ ਗਿਆ।’ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਲੀ ਜੋਬਨ ਰੁੱਤੇ ਮਰ ਗਈ, ਉਹ ਕਿਸ ਹੌਸਲੇ ਦਮਾਮੇ ਮਾਰਨ। ਵਿਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ’ਚ ਪੱਕੀ ਕਣਕ ’ਤੇ ਪਈ ਗੜ੍ਹੇਮਾਰੀ ਨੂੰ ਝੱਲ ਰਿਹਾ ਕਿਸਾਨ ਕਿਵੇਂ ਦਮਦਮੇ ਜਾਣ ਦਾ ਦਮ ਭਰੇ। ਐਤਕੀਂ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨਾ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੈਲ਼ੀਆਂ ’ਤੇ ਮੀਂਹ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ। ਹੁਣ ਤੱਕ 1.30 ਲੱਖ ਏਕੜ ਫ਼ਸਲ ਨੁਕਸਾਨੀ ਗਈ ਹੈ।ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮ ਅੱਜ ਬੁੱਝੀਆਂ ਪੈਲ਼ੀਆਂ ਤੇ ਬੁਝੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇਖ ਕੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਏਗੀ ਕਿ ਝੱਖੜ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਝੁੱਲਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ’ਚ ਛੇ ਲੱਖ ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਲੀ ਰੁੜ੍ਹ ਗਈ। ਕੋਈ ਢਾਰਸ ਨਹੀਂ ਜੋ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਦਮਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਡੱਗਾ ਲਾ ਦੇਵੇ। ਮੁਕਤਸਰ ਅਤੇ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ’ਚ ਉਦਾਸੀ ਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਣਕਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਕਿਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਮੀਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 

        ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ’ਚ ਵਿਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ’ਚ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਆਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸਾਖੀ ਮੁੜ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹਰੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਵਿਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹਰੀ ਨੌ ਦੇ ਸਕੇ ਭਰਾ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਜਸਕਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ੂਕਦੀ ਗੱਡੀ ਕੁੱਦ ਕੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਗਏ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਣ ਕਿਸ ਮਨ ਨਾਲ ਦਮਦਮੇ ਜਾਵੇ। ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਹਿਰੀ ਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਜਗਸੀਰ ਸਿੰਘ ਅੱਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਮਦਮਾ ਗਿਆ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਤੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ। ਜਗਸੀਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਲੇਜੇ ਵਿਸਾਖੀ ਦਿਹਾੜਾ ਧੂਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਜੀਦਪੁਰ ਭੋਮਾ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿਸ ਦਿਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜੰਗ ਹਾਰਿਆ, ਉਸ ਦਿਨ ਵਿਸਾਖੀ ਦਿਹਾੜਾ ਸੀ। ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਖੋਹ ਲਿਆ ਤੇ ਛੋਟਾ ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਹ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਹ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਦਸ ਸਾਲ ਵੀ ਇਸ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

       ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਟਾਂਡੀਆਂ ਦਾ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਾਲ 2022 ’ਚ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਝੱਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ।ਲੰਘੇ ਚਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਦੇ ਬਜਟ  ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਅਲੀਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਵੱਡਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੁਣ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕਿਸਾਨ ਦਮਦਮੇ ਦਮਾਮੇ ਮਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੁੱਖ ਮੰਗਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਦਮਾਮੇ ਬਹਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਕਮਾਲੂ ਦਾ ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦਮਦਮੇ ਇਸ ਆਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੌਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਹੀ ਕੱਟੀ ਜਾਵੇ।

       ਸਟੇਟ ਲੈਵਲ ਬੈਂਕਰਜ਼ ਕਮੇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦਸੰਬਰ 2025 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਸਿਰ ਇਕੱਲੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ 1.01 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ 65,310 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਕਰੀਬ 36 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਸੱਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ’ਚ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ  ਦੁੱਖ ਕੱਟਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੇਤੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀ ਨੀਤੀ  ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਖੇਤੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ। ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਹਕੂਮਤਾਂ ਦਾ ਰੌਂਅ ਦੇਖ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾਇਰ ਹਾਲੇ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ। 

 ਡੈਮਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 

ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੱਲ 973 ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਕਾਏ

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡੈਮਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੱਲ 973 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕੱਢੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ ਡੈਮਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ’ਚੋਂ ਆਪਣੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਮੰਗੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰਾਇਲਟੀ ਦੇ ਬਕਾਏ ਮੰਗੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਜਲਦ ਨਿਬੇੜੇ ਲਈ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ 301.02 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ ਡੈਮ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ’ਤੇ ਆਏ ਖ਼ਰਚੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ 672.42 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮੰਗੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬਕਾਏ ਕਰੀਬ 973 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। 

         ਥੀਨ ਡੈਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ 20 ਜਨਵਰੀ, 1979 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚਾਲੇ ਦੁਵੱਲਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਧਾਰਾ 1 ਮੁਤਾਬਿਕ ਡੈਮਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੌਕੇ ਸਿੰਜਾਈ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਦਾ 10 ਫ਼ੀਸਦ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਸੀ।ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੱਲ ਕੱਢੇ ਗਏ ਬਕਾਏ ਬਾਰੇ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਲੇਖੇ ਜੋਖੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਥੀਨ ਡੈਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ 300.13 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਕੱਢੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 28 ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਅਦਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ’ਤੇ ਵਿਆਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

       ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ 5755.54 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ’ਚੋਂ ਸਿੰਜਾਈ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ’ਤੇ 656.13 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ 656.13 ਕਰੋੜ ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ ਮੂਲ ਭੁਗਤਾਨ 65.61 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾ ਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਕਾਏ ’ਤੇ ਵਿਆਜ 235.41 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਅਪਰੈਲ 2002 ਤੋਂ 28 ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ ਡੈਮ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 1979 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਏ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਧਾਰਾ 6 ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰਢੀ ਬੈਰਾਜ ਤੋਂ ਰਾਵੀ ਨਹਿਰ ਕੱਢਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬੈਰਾਜ ਦੀ ਲਾਗਤ ’ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।

       ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਾਰਚ 2011 ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਥੀਨ ਡੈਮ ਤੋਂ ਰਾਵੀ ਨਹਿਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ 410.29 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। 6 ਫ਼ੀਸਦ ਸਾਲਾਨਾ ਲਾਗਤ ਵਾਧੇ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰਕਮ 28 ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ 777.58 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ਾਹਪੁਰਕੰਡੀ ਡੈਮ ਤੋਂ ਰਾਵੀ ਨਹਿਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ 105.16 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੁਣ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੱਲ ਕੁੱਲ 672.42 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੋਲ ਮਾਮਲਾ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤਰਫ਼ੋਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਜੁਆਬ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ।

 ਖ਼ਰੀਦ ਮਾਪਦੰਡ 

 ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਛੋਟ, ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ.. 

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਚਾਲੂ ਸੀਜ਼ਨ 2026-27 ਦੌਰਾਨ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਕਣਕ ਦੇ ਖ਼ਰੀਦ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਚ ਛੋਟ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਤਰਫ਼ੋਂ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਚ ਢਿੱਲ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 1.30 ਲੱਖ ਏਕੜ ਕਣਕ ਦਾ ਮੀਂਹ ਤੇ ਗੜ੍ਹੇਮਾਰੀ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਹੁਣ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਕਣਕ ਦੇ ਖ਼ਰੀਦ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਚ ਛੋਟ ਮੰਗੀ ਹੈ।ਕੇਂਦਰੀ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ, ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 9 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਭਾਜਪਾ ਸ਼ਾਸਿਤ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਖ਼ਰੀਦਣ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ’ਚ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ’ਚ ਗਰਮ ਹਵਾਵਾਂ/ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਚ ਢਿੱਲ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਤੇ ਵਿਕਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

        ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ’ਚ ਕਣਕ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਜਲਦੀ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਕਣਕ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲੇਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਅੱਜ ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਜਾਇਜ਼ੇ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜਣ ਦੀ ਮੰਗ ਉਠਾਈ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਖੁੱਡੀਆਂ ਨੇ 8 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮਾਂ ਭੇਜਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਫ਼ਸਲੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਉਠਾਈ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਹੁਣ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਕਣਕ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਚ ਛੋਟ ਮੰਗੀ ਹੈ।

      ਖੇਤੀ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਅਤੇ ਅਪਰੈਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮੀਂਹ ਤੇ ਗੜ੍ਹੇਮਾਰੀ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ’ਚ ਭਾਰਤੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਨਿਗਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਣਕ ਦੇ ਲਏ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਮੂਨਿਆਂ ’ਚ ਲਸਟਰ ਲਾਸ 60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਆਇਆ ਹੈ। ਪੱਤਰ ’ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ’ਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕਣਕ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਚ ਢਿੱਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਸੂਬੇ ’ਚ ਜਿੱਥੇ ਫ਼ਸਲੀ ਝਾੜ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਸੱਟ ਵੱਜਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਡੀਆਂ ’ਚ ਖੱਜਲ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਕਣਕ ਦਾ ਦਾਣਾ ਵੀ ਸੁੰਗੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਣੇ ਟੁੱਟੇ ਵੀ ਹਨ।

                               ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ : ਖੁੱਡੀਆਂ

ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਖੁੱਡੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਕਣਕ ਦੇ ਖ਼ਰੀਦ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਚ ਢਿੱਲ ਦੇਣ ਲਈ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਰ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲੱਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ਰੀਦ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਤੇ ਨੁਕਸਾਨੀ ਫ਼ਸਲ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਉੱਤਰਨੀ। ਉਹ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਖ਼ਰੀਦ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਚ ਛੋਟ ਦੇਵੇਗੀ। ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਛੋਟ ’ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ’ਚ ਭਾਜਪਾਈ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਾੜੇ ਹੋਏ ਸੁੰਨੇ 

 ਦੁੱਖ ਝੱਲਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ..! 

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬੱਪੀਆਣਾ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਜੜੀ ਪਤਲੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ’ਚ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾੜੇ ’ਚ ਸੁੰਨ ਪਸਰੀ ਹੈ। ਸੁੰਨਾ ਹੋਇਆ ਵਾੜਾ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲੀਹੋ ਲਾ ਗਿਆ। 70 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਪਤਲੂ ਸਿੰਘ ਘਰੋਂ ਇੱਜੜ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਿਆ ਸੀ। ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਆਜੜੀ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਤੁਰਿਆ। ਡਰੇਨ ਦੇ ਪੁਲ ’ਤੇ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮਾਲ ਗੱਡੀ ਬੇਜ਼ਬਾਨਾ ਦਾ ਕਚਰਾ ਬਣਾ ਗਈ। ਪੁੱਤਾਂ ਵਾਂਗੂ ਪਾਲੇ ਇੱਜੜ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੁੱਦਿਆ ਤਾਂ ਮਾਲ ਗੱਡੀ ਨੇ ਪਤਲੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਲਪੇਟ ’ਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਨਾ ਪਤਲੂ ਸਿੰਘ ਬਚਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਇੱਜੜ। ਦਿੱਲੀ-ਬਠਿੰਡਾ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ’ਤੇ 31 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸ਼ੂਕਦੀ ਹੋਈ ਮਾਲ ਗੱਡੀ ਪਲਾਂ ’ਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁੱਝ ਉਜਾੜ ਗਈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਤਲੂ ਸਿੰਘ ਢੇਰ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਲ ਉਸ ਦੇ ਬੇਜ਼ਬਾਨਾ ਦੇ ਟੋਟੇ। ਕਰੀਬ 60 ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਲ ਗੱਡੀ ਨੇ ਚੀਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦਰਜਨ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਪੇਟ ’ਚ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸਨ।

        ਪਤਲੂ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ 14 ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਆਜੜੀ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ 46 ਬੱਕਰੀਆਂ ਮਰੀਆਂ। ਕਿਸੇ ਲਈ ਇਹ ਛੋਟਾ ਹਾਦਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਜੜੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾਲ ਗੱਡੀ ਲੀਹੋ ਲਾਹ ਗਈ। ਇਕੱਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ 12 ਲੱਖ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਤਲੂ ਸਿੰਘ ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਤੀਜਾ ਮਾਣਕ ਸਿੰਘ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਏਹ ਬੇਜ਼ਬਾਨ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲ ਪਲੋਸ ਕੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਸੀ’। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕੋ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਘਰ ਦਾ ਵਾੜਾ ਸੁੰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬੰਨ੍ਹਿਓ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਲਟਾ ਹਰ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਪਸ਼ੂ 200 ਰੁਪਏ ਫ਼ੀਸ ਭਰਨੀ ਪਈ। ਪਤਲੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਰ ਬੱਕਰੀ ਤੇ ਮੇਮਣੇ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

       ਦੂਸਰੇ ਆਜੜੀ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਬਚ ਗਈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਇੱਜੜ ਨਾ ਬਚਾ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਬੱਕਰੀ ਬਚੀ ਹੈ। ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੇਔਲਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਆਜੜੀ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਤੀਜ ਲੱਖੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਦਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਇਆ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਦਮੇ ’ਚ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਵਾੜੇ ’ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਇਹ ਬੇਜ਼ਬਾਨ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸੰਸਾਰ ਸੀ। ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਚਾਰ ਲੱਖ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਜ਼ਾ ਉੱਤਰੂ, ਹੁਣ ਇਹੋ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਘਰ ਤੁਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ’ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਪੱਲਿਓ ਲੱਗ ਗਏ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਈ ਬਾਂਹ ਨਹੀਂ ਫੜ੍ਹੀ। ਆਜੜੀ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਝੱਲੀਏ।

       ਦੋਵੇਂ ਆਜੜੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਵੰਡਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਹਲਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਮਾਨਸਾ ਵਿਜੇ ਸਿੰਗਲਾ ਆਏ। ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਐੱਮ ਐੱਲ ਏ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਕੇ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਬੱਪੀਆਣਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਮੇਲਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਗ਼ਰੀਬ ਆਜੜੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਔਖ ਦੀ ਘੜੀ ’ਚ ਬਾਂਹ ਫੜੇ ਅਤੇ ਫ਼ੌਰੀ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਵੇ। ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਪੱਲਿਓ 2100 ਰੁਪਏ ਆਜੜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਹਲਕਾ ਇੰਚਾਰਜ ਪ੍ਰੇਮ ਅਰੋੜਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਵੰਡਾ ਕੇ ਗਿਆ।

 ਪੱਟੀ ਆਲੇ ਲਾਲ..!

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਕਿਸੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ’ਚ ਪੱਟੀ ਆਲੇ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਸੀ। ਜਿੱਧਰ ਵੀ ਦੇਖੋ, ਵੈਦਗਿਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਕੰਧਾਂ ਲਿਪੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ। ‘ਮਰਦਾਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਸ਼ਰਤੀਆ ਇਲਾਜ।’ ਹੁਣ ਦੌਰ ‘ਪੱਟੀ ਕੇ ਲਾਲ’ ਦਾ ਹੈ। ਲਾਲਜੀਤ ਭੁੱਲਰ, ਬੱਸ ਨਾਮ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਸੱਤਾ ਦਾ ਟਾਨਿਕ ਵੀ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੀ ਛੱਡਦਾ। ਲਾਲ ਸਿਓ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਡੀਕ ਲਾ ਟਾਨਿਕ ਪੀਤਾ ਹੋਊ। ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟ ਜਾਣੇ। ‘ਮਾੜੇ ਦਿਨ ਚੱਲਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਟਾਵਰ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਦਾ ਸਿਗਨਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੈ।’ ਪਰ ਨਸੀਬੋ ਲਾਲ..! ਲੈਅ ਨੀ ਟੁੱਟਣ ਦਿੰਦੀ, ‘ਜਿੱਥੇ ਐਨੇ ਫੱਟ ਖਾਧੇ, ਇਹ ਪੀੜਾ ਵੀ ਜਰ ਜਾਊ..।’

        ਜਥੇਦਾਰ ਬਦਲਾਅ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਲਿਹਾਰੇ ਜਾਵਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਮ ਘਰਾਂ ਚੋਂ ਖਿੱਚ ਖਿੱਚ ਮੁੰਡੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ। ਉਂਗਲੀ ਫੜ੍ਹ ਸਿਆਸੀ ਰਾਹ ’ਤੇ ਪਾਏ। ਗੋਦੜੀ ਦੇ ਲਾਲ ਨੇ, ਕੋਈ ਕਿਸਮਤ ਪੁੜੀ ’ਚੋਂ ਤਾਂ ਨਿਕਲੇ ਨੀ। ‘ਆਪ’ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ’ਚ ਏਨੇ ਲਾਲ ਨੇ, ਚਾਹੇ ਲਾਲ ਫ਼ੌਜ ਬਣਾ ਲਵੇ। ਕਟਾਰੂਚੱਕ ਆਲਾ ਲਾਲ, ਮਨਜਿੰਦਰ ਲਾਲਪੁਰਾ ਤੇ ਪੱਟੀ ਆਲਾ ਲਾਲ। ਪੰਜਾਬ ਐਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੰਗਲਾ ਬਣਿਐ। ਗੁੜ ਖਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੱਤਾ ਦੇ ਕੜਾਹੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਉਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦੈ। ਦਿਲ ਲੁਭਾਏਮਾਨ ਐ, ਪੱਟੀ ਆਲੇ ਲਾਲ ਦੀ ਨੇਕ ਕਮਾਈ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਝੱਲ ਨੀ ਹੋਈ। ਚੰਦਰਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਰੰਗ ’ਚ ਭੰਗ ਪਾ ਗਿਆ।

         ਲਾਲ ਜੀ! ਨੇਕ ਰੂਹਾਂ ’ਤੇ ਭੀੜਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹੀ ਨੇ। ਬੱਸ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਨੂੰ ਧਿਆਓ, ‘ਮੁਸੀਬਤ ਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ’ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਐ..।’ ਜਦੋਂ ਦਿੱਲੀ ਅੰਦੋਲਨ ਚੱਲਿਆ, ਬਾਈ ਲਾਲ ਸਿੱਧਾ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ’ਤੇ ਜਾ ਚੜਿਆ। ਉਦੋਂ ਝੰਡਾ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਾ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਹੁਣ ਚੰਦ ਕੁ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦ ਜ਼ਰੂਰ ਚਾੜਿਐ। ਜਦੋਂ ਲਾਲ ਸਿਓਂ ਨੇ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ, ਪੱਟੀ ਆਲੇ ਮੋਗੈਂਬੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ। ‘ਕੱਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ..’, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਕ ਇਹੋ ਸੋਚ ਪੱਟੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ’ਚ ਜੁਟਿਆ ਰਿਹਾ। ਸੇਵਾ ’ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੱਟੀ ਹਲਕੇ ਚੋਂ ਪੁੱਛ ਲੈਣਾ। ‘ਜੇ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਤਿਲ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣਾ, ਸੰਭਲ ਕੇ ਬੁੱਕ ਭਰਦੀ।’

        ਬਾਬਾ ਇਨਕਲਾਬ ਸਿਓਂ ਬਿਗਾਨੇ ਖੇਤ ’ਚ ਭੇਡਾਂ ਛੱਡ ਆਪ ਲੈਨਿਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਖੇਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਝਾੜ ਪਾਈ, ਬਾਬੇ ! ਸ਼ਰਮ ਨੀ ਆਉਂਦੀ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਲੈਨਿਨ, ਉਜਾੜਨੇ ਖੇਤ। ‘ਸਾਥੀ! ਹੁਣ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲੈਨਿਨ ਚਾਰ ਦਿਆਂ’, ਇਹ ਆਖ ਬਾਬਾ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਭੇਡਾਂ। ਵੱਡੇ ਬਾਦਲ ਅੱਜ ਜਿਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਆਖਦੇ, ‘ਛੱਡੋ ਜੀ! ਕਿਉਂ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਏ ਹੋ।’ ਪਰ ਆਪਣੇ ਲਾਲਜੀਤ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀ ਆਲਾ ਕੰਬਲ ਛੱਡ ਨੀ ਰਿਹਾ। ਫ਼ਿਕਰ ਲਾਲ ਫ਼ੱਕਰ ਆਖਦੈ, ਬਈ! ਲਾਲਜੀਤ ਸਰਵਣ ਪੁੱਤ ਆ, ਕੋਈ ਅਹਿਸਾਨ ਫ਼ਰਾਮੋਸ਼ ਨਹੀਂ।

      ਬਾਪ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਉਣ ਤਾਂ ਗੁਦਾਮਾਂ ਦੇ ਟੈਂਡਰ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੋਂ ਜਰਿਆ ਨਾ ਗਿਆ, ਝੋਲੀ ’ਚ ਬਦਨਾਮੀ ਦੀਆਂ ਮੀਂਗਣਾ ਪਾ ਬੈਠਾ। ਲਾਲਪੁਰੀ ਤੰਦੂਰ ਏਨਾ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੇਅਰ ਹਾਊਸ ਆਲਾ ਰੰਧਾਵਾ ਸੇਕ ਝੱਲ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ’ਚ ਥਾਣੇਦਾਰ ਜਸਵਿੰਦਰ ਭੱਲਾ ਆਖਦੈ,‘ ਐੱਫ਼ ਆਈ ਆਰ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਤਲ ਕੇਸ ਦੀ ਨੀ ਲਿਖਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਮੁਰਦਾ ਖ਼ੁਦ ਨੀ ਕਹਿੰਦਾ।’ ਮਝੈਲ ਭਾਊ ’ਤੇ ਬਿਪਤਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਵਾਂਗੂ ਡਿੱਗੀ। ਭਾਊਵਾਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕਹਿਰ ਬਣ ਗਈ। ‘ਤੁਰੀ ਵਜ਼ੀਰ ਨਾਲ, ਮੁੜੀ ਫ਼ਕੀਰ ਨਾਲ।’ ਮੰਤਰੀਪੁਣਾ ਵੀ ਗਿਆ, ਉੱਪਰੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਪੱਲਾ ਨੀ ਛੱਡਿਆ, ਜੇਲ੍ਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵੇਲੇ ਵੀ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲਾਂਗੜੀਆਂ ਨੇ ਨਾਅਰੇ ਮਾਰੇ..‘ਬਾਈ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ’ਤੇ..।’

       ਲਾਲ ਸਿਓਂ ਉਸ ਬਾਬੇ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁੜ੍ਹ ਛੱਡਣ ਦੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ੁਦ ਗੁੜ ਤਿਆਗਿਆ ਸੀ। ਲਾਲਜੀਤ ਨੇ ਬਤੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਮੰਤਰੀ, ਜੇਲ੍ਹਾਂ ’ਚ ਬਥੇਰੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਫੀਤੇ ਕੱਟੇ। ਲਾਲ ਜੀ ਲਈ ਉਦੋਂ ਮਹਿਜ਼ ਇਹ ਫੋਕੀ ਰਸਮ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਅਦਾਲਤ ਚੋਂ ਸਿੱਧੇ ਜੇਲ੍ਹ ਪੁੱਜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਰਸਮ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਪੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਲ੍ਹ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਬਾਈ ਲਾਲ ’ਚ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਸੀ। ਹੁਣ ਖ਼ੁਦ ਕੈਦੀਆਂ ਲਈ ਮਿਸਾਲ ਬਣਨਗੇ। ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਨੇੜਿਓ ਚੱਖਣਗੇ। ਲਾਈਵ ਰਿਫ਼ਾਰਮ ਕਰਨਗੇ।

       ਪੱਟੀ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਗਾਣਾ ਵੱਜਦਾ ਪਿਐ, ‘ਪਾਪਾ ਕਹਿਤੇ ਥੇ ਬੜਾ ਨਾਮ ਕਰੇਗਾ।’ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੀ ਕਰਨੀ ਭਾਊ। ਜੇਲ੍ਹ ਡਾਇਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖਣੀ। ਸਮਾਂ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਮਾਓ ਦੀ ਲਾਲ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ ਲੈਣਾ। ਵੱਡੇ ਬਾਦਲ ਨਸੀਹਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ‘ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰਿਆ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਐਂ।’ ਨਾਲੇ ਲਾਲ ਵੀਰ, ਤੁਸਾਂ ਖ਼ੁਦ ਨੇ ਤਾਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਦਲਿਐ। ਗੱਜਣਮਾਜਰੇ ਆਲੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਸਵੰਤ ਸਿਓਂ ਤਜਰਬੇ ਚੋਂ ਇੰਜ ਬੋਲੇ ਸਨ, ‘ਬਈ! ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਾਜਵਾਬ, ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਨੰਬਰ ਵੰਨ’।

        ਗੁਰਮੁਖੋ! ਏਨਾ ਆਦਰ ਤਾਂ ਫੁੱਫੜ ਨੂੰ ਨੀ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੈ। ਸਿਰੋਪੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵੱਖਰੀ। ਲਓ ਫੁੱਫੜ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਪਠਾਣਮਾਜਰਾ ਚੇਤੇ ਆਇਐ। ਸਿਆਸਤ ਨਿਰ੍ਹਾ ਗਾਜਰਾਂ ਦਾ ਹਲਵਾ ਵੀ ਨੀ ਹੁੰਦੀ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਤਰੀ ਵਾਲਾ ਬੈਂਗਣ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਨੌਰ ਆਲੇ ਪਠਾਣ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿੰਨੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀ, ਅਦਾਕਾਰ ਬਿਨੂੰ ਢਿੱਲੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਣ ਲਵੋ, ‘ਮੇਰੇ ਚਾਚੇ ਦੀ ਏਨੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਐ ਕਿ ਨੈਣਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪਲਾਟ ਲਿਐ।’ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਪਠਾਣ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਬੱਸ ਆਹ ਗਾਣੇ ਨੇ ਮਰਵਾ’ਤਾ..‘ਵੈਲੀ ਬਣ ਮਿੱਤਰਾ ਬੜੇ ਡਰਾਵੇ ਜਰ ਲੇ..’।

        ਉਹ ਦਿਨ ਤੇ ਆਹ ਦਿਨ। ਪਠਾਣ ’ਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬਚਨ ਦੀ ਰੂਹ ਆ ਵੜੀ ਸੀ.‘ ਡੌਨ ਕੋ ਪਕੜਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਮੁਮਕਿਨ ਭੀ ਹੈ’। ਵੈਸੇ ਫੁੱਫੜ ਤੇ ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਇੱਕੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਗੁਰਨਾਮ ਭੁੱਲਰ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ,‘ ਫੁੱਫੜਾਂ ਦੀ ਟੌਹਰ ਹੈ ਮਿਸਾਲ ਮੁੱਢ ਤੋਂ..’। ਜਦੋਂ ਤਾਕਤ ਦਾ ਹੈਂਗਓਵਰ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਮੀਸ਼ਾ ਦੇ ਬੋਲ ਚੇਤੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ, ‘ਪਾਜ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜੇ ਘਾਲੇ ਮਾਲਿਆਂ ਦਾ, ਬਹਿ ਕੇ ਲੋਕੀ ਜੇ ਕਰਨ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਗੱਲ।’ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਘਰ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ। ਮਾਨਸਾ ਆਲੇ ਵਿਜੇ ਸਿੰਗਲਾ ਨੇ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਪੱਟਾਂ ’ਤੇ ਥਾਪੀ ਮਾਰੀ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਭੁਲੇਖੇ ’ਚ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਰ ਦਿੱਤੇ।

       ਵਿਧਾਇਕ ਅਮਿਤ ਰਤਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਵੀ ‘ਆਪ’ ਆਲਿਆਂ ਨੇ ਟਿੱਚ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ। ਸਿਆਣੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੱਠੇ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਇੱਟ ਤਾਂ ਪਿੱਲੀ ਨਿਕਲ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਚਾਲ ਹੀ ਸਮਝੋ ਕਿ ਨੇਕ ਰੂਹਾਂ ’ਤੇ ਭੀੜ ਅਚਿੰਤੇ ਬਾਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗੂ ਆ ਪਈ। ਸ਼ਨੀ ਨਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋਤਸ਼ੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਮੰਗਲ ਪਾਂਡੇ ਕਾਲੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਦਿਨ ਰੋਟੀ ਛਕਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ‘ਪੱਟੀ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ’ ਮੱਠੀ ਨੀ ਪੈਣੀ ਸੀ। ਖ਼ੈਰ! ਜੋ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ। ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਵੀ ਇਹੋ ਢਾਰਸ ਦਿੰਦੈ..‘ਪਤਾ ਨੀ ਰੱਬ ਕਿਹੜਿਆਂ ਰੰਗਾਂ ’ਚ ਰਾਜ਼ੀ’..।

(4 ਅਪਰੈਲ 2026)

 ਵਿਕਾਸ ਸਕੀਮਾਂ ਲਈ 

1500 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁੱਕੇਗੀ ਸਰਕਾਰ 

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ  

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2026-27 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ 1500 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁੱਕੇਗੀ। ਇਹ ਕਰਜ਼ਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸਕੀਮਾਂ ਲਈ ਪੂੰਜੀਗਤ ਖ਼ਰਚੇ ਵਜੋਂ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਰਜ਼ ਲੈਣ ਲਈ ਨੋਟੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ 2 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ‘ਵਿੱਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਬਜਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (ਐੱਫ਼ ਆਰ ਬੀ ਐੱਮ)’ ਤਹਿਤ ਤੈਅ ਕਰਜ਼ ਸੀਮਾ ਤਹਿਤ ਹੀ ਨਵਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਕੀਟ ਉਧਾਰ ਜ਼ਰੀਏ 43,798.38 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਇੱਛੁਕ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਘੇਰਿਆ ਹੈ।

        ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ, ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਿਧਾਇਕ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸੂਬੇ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਗੂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਵੀਆਂ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਧ ਰਹੇ 4.07 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਪਰੈਲ 2016 ’ਚ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮਾਂ ਲਈ 1600 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਟਾਕਾਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ 27 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਹੋਣੀ ਹੈ। 

       ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ 1600 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ’ਚੋਂ ਕੁੱਝ ਕਰਜ਼ਾ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ 27 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਇਸ ’ਚੋਂ ਬਚਿਆ ਕਰਜ਼ਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਦੌਰਾਨ ਜੋ 43,798.38 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਉਸ ’ਚੋਂ 42,481.45 ਕਰੋੜ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਆਦਿ ਲਈ ਖ਼ਰਚੇ ਜਾਣੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 1315.93 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਪਿਛਾਂਹ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ 31 ਮਾਰਚ 2025 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ’ਤੇ 3.83 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਸੀ ਜੋ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ 44 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਦਾ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਤਾ ’ਚ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ’ਤੇ 2.82 ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਸੀ।

        ਕਾਂਗਰਸ ਸਮੇਂ ਸਾਲ 2017-18 ’ਚ ਪੰਜਾਬ ’ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ 1.82 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੁਣ ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ 12,800 ਕਰੋੜ ਦਾ ਆਬਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਸਾਲ 2025-26 ਦੇ ਆਬਕਾਰੀ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਤੈਅ ਟੀਚੇ ਨਾਲੋਂ 582 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ’ਚ ਸਰਕਾਰ 12,800 ਕਰੋੜ ਦੇ ਆਬਕਾਰੀ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੰਗੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਨੁਕੂਲ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਸੁਧਰ ਰਹੀ ਹੈ।

 ਕੂੜਾ ਡੰਪ ਸਕੈਂਡਲ

10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕੇਸ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ

 ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੂੜਾ ਡੰਪ ਸਕੈਂਡਲ ਮਾਮਲਾ ਛੇਤੀ ਤਣ ਪੱਤਣ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਰੀਬ ਦਸ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਠੰਢੇ ਬਸਤੇ ’ਚ ਪਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ’ਚ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪਹਿਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ 9 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਸ਼ੀਲ ਨਾਗੂ ਤੇ ਸੰਜੀਵ ਬੈਰੀ ਦੇ ਬੈਚ ਨੇ ਮਾਮਲਾ ਦਸ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਠੱਪ ਪਏ ਹੋਣ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲੈਂਦਿਆਂ ਕੇਸ ’ਤੇ ਫੌਰੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਸੀਲਬੰਦ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ’ਚ 29 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਸੀ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ 8 ਜਨਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਪੜਤਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਨਸ਼ਰ ਕਰ ਕੇ ਸਬੰਧਤ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਕਾਪੀ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਕਈ ਆਈ ਏ ਐੱਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਵੀ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ’ਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।

        ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਕੂੜਾ ਡੰਪ ਸਕੈਂਡਲ ਬੇਪਰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖ਼ੁਰਦ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ’ਚ ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 8 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ’ਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਸੁਣਵਾਈ 4 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਕਰੀਬ 15 ਜਣਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਤੋਂ ਮੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ’ਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕਈ ਆਈ ਏ ਐੱਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਧਿਰ ਬਣਨ ਲਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਤਕਾਲੀ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੂੜਾ ਡੰਪ (ਸੈਨੇਟਰੀ ਲੈਂਡ ਫਿਲ) ਲਈ ਪਿੰਡ ਮੰਡੀ ਖ਼ੁਰਦ ’ਚ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।

       ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਾਰ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ 1,59,41,000 ਰੁਪਏ ’ਚ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਸਸਤੇ ਭਾਅ ਵਿਚ ਖ਼ਰੀਦ ਲਈ ਸੀ। ਚਾਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੌਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕੁਆਇਰ ਹੋਣ ’ਤੇ 5,62,80,490 ਰੁਪਏ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਮੰਡੀ ਖ਼ੁਰਦ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕਰੀਬ 38 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਬਠਿੰਡਾ ਲਈ ਕੂੜਾ ਡੰਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਗਹਿਰੀ ਭਾਗੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੀ ਕੂੜਾ ਡੰਪ ਲਈ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੜਤਾਲ ’ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਗਹਿਰੀ ਭਾਗੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਮੰਡੀ ਖ਼ੁਰਦ ਵਿਚ 23 ਏਕੜ ਦੀ ਥਾਂ 38 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ਾਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦੇਣ ਖ਼ਾਤਰ ਐਕੁਆਇਰ ਕਰ ਲਈ।

ਸ਼ਰਤਾਂ ’ਚ ਢਿੱਲ

ਪਾਵਰਕੌਮ ’ਚ ‘ਆਪਣਿਆਂ’ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੇ ਰਾਹ..!

 ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ  

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਵਰਕੌਮ ਤੇ ਟਰਾਂਸਕੋ ’ਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਰਬਦਲ ਕਰ ਕੇ ਜੂਨੀਅਰ ਅਫਸਰਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਿੱਤਾ ਮਾਹਿਰਾਂ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਜ਼ਾਰਤ ਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ’ਚ ਢਿੱਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ 29 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਗੈਰ-ਕਿੱਤਾ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਜੂਨੀਅਰ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲੱਗ ਸਕਣਗੇ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੇਅਰਮੈਨ-ਕਮ-ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਰਾਹ ਮੋਕਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਵਰਕੌਮ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਪੱਧਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੀ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2025 ’ਚ ਪਾਵਰਕੌਮ ਦੀ ਚੇਅਰਮੈਨੀ ਸਕੱਤਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਰੌਲਾ-ਰੱਪਾ ਪਿਆ ਤਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

       ਬਿਜਲੀ ਐਕਟ-2003 ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ’ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਲੋਕ ਬੈਠਦੇ ਸਨ। ਬਿਜਲੀ ਐਕਟ 2003 ’ਚ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਹੀ ਬੈਠ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਵਰਕੌਮ ’ਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ) ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 4 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਮਗਰੋਂ ਹੁਣ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਭਰਨ ਲਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਾਵਰਕੌਮ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਵੰਡ), ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ) ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਕੋ ’ਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਤਕਨੀਕੀ) ਦਾ ਵੀ ਅਹੁਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੈਬਨਿਟ ’ਚ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੁਣ ਪਾਵਰਕੌਮ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਕੋ ’ਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਇੰਜਨੀਅਰ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਨਿਗਰਾਨ ਇੰਜਨੀਅਰ/ਮੁੱਖ ਇੰਜਨੀਅਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਨਿਗਰਾਨ ਇੰਜਨੀਅਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਅਸਾਮੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

        ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ) ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਮਗਰੋਂ ਮੁੱਖ ਇੰਜਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਿਗਰਾਨ ਇੰਜਨੀਅਰ ਵੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ) ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫ਼ੀਲਡ ’ਚ 20 ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਮੁੱਖ ਇੰਜਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਤਜਰਬਾ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਵੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ) ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਬਤੌਰ ਮੁੱਖ ਇੰਜਨੀਅਰ ਤਜਰਬਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਫ਼ੀਲਡ ’ਚ 10 ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਮੁੱਖ ਇੰਜਨੀਅਰ/ਨਿਗਰਾਨ ਇੰਜਨੀਅਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

         ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਸੰਜੀਵ ਅਰੋੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵਧੀਆ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਟੈਕਨੋਕਰੈਟਾਂ ਨੇ ਯੋਗਤਾ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ’ਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਟੈਕਨੀਕਲ) ਦੀ ਅਸਾਮੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪਾਵਰਕੌਮ ’ਚ ਸਾਰੇ ਇੰਜਨੀਅਰਜ਼ ਬਹੁਤ ਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਗਰਾਨ ਇੰਜਨੀਅਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਤਜਰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕੁੱਲ ਸਰਵਿਸ 25 ਸਾਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹੇਗੀ।

                                ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਮਸਲਾ ਚੁੱਕਾਂਗੇ: ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ

ਪੀ ਐੱਸ ਈ ਬੀ ਇੰਜਨੀਅਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਬਦਲੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੋਲ ਉਠਾਉਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕਦੇ ਕੰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇਗੀ। ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਆਗਿਆ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਟਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹਨ। ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਜੈਨਰੇਸ਼ਨ) ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਅਹਿਮ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਤਜਰਬੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ’ਚ ਨਿਰਵਿਘਨ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

 ਸਿਆਸੀ ਚੰਦਾ

 ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਚਾਂਦੀ, ‘ਆਪ’ ਦਾ ਮੰਦਾ

ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ 

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਚੰਦੇ ’ਤੇ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਆਸੀ ਚੰਦਾ ਲੈਣ ’ਚ ਭਾਜਪਾ ਮੋਹਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸੂਬੇ ’ਚੋਂ ਮਾਮੂਲੀ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਤੀ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੁਕੀ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਝੋਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗੱਫੇ ਪਾਏ ਹਨ। ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਰਿਫਾਰਮਜ਼ ਦੀਆਂ ਲੰਘੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਤੋਂ ਇਹ ਨਵੇਂ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। 2024-25 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ’ਚੋਂ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ 60.29 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਕੱਲੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨੋਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ 57.10 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਚੰਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ’ਚੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਇਆ। 

     ਸੱਤਾ ’ਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ 71 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੂਬੇ ’ਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਰਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 3.73 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਲੰਘੇ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ (2022-23 ਤੋਂ 2024-25) ’ਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 65.95 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ, ‘ਆਪ’ ਨੂੰ 1.27 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 6.71 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ 62.58 ਕਰੋੜ ਦਾ ਚੰਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ 11.46 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਚੰਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਹਰਿਆਣਾ ’ਚ ਵੀ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਚੰਦੇ ਦੇ ਗੱਫੇ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਲੰਘੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ’ਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ 196.40 ਕਰੋੜ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 40 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

      ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ’ਚ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ 12.29 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਨੇ ਸਭ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 186.31 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਚੰਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ 3453.35 ਕਰੋੜ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 412.15 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ 37.07 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੰਦਾ ਪਰਚੂਨ ’ਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗੱਫੇ ਵਰਤਾਏ ਹਨ। ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰੋ. ਜਗਰੂਪ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਚੰਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਵਾ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

       ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਲ 2024-25 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਆਪ’ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਸਾਲ 2024-25 ਦੌਰਾਨ 4.06 ਕਰੋੜ ਦਾ ਚੰਦਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੰਦਾ 1.81 ਕਰੋੜ ਔਰਬਿਟ ਰਿਜਾਰਜ ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਬਿਟ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਨੇ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਚੰਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਚੰਦੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਨਅਤ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਹੀ ਉਮੀਦਾਂ ਹਨ। ਸੂਬੇ ’ਚੋਂ ਸਨਅਤੀ ਘਰਾਣੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਭਾਜਪਾ ’ਤੇ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ ’ਚ ਸਨਅਤੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ’ਤੇ ਟੇਕ ਹੈ।

                        ਫੈਡਰਲ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਡਰ ਵੱਡਾ: ਮੀਤ ਹੇਅਰ

‘ਆਪ’ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੀਤ ਹੇਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਖ਼ੌਫ਼ ਕਾਰਨ ਸਨਅਤ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ ਚੰਦਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਅਪਣੱਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਫੈਡਰਲ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਸਭ ਕੁੱਝ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

                      ਪੰਜਾਬ ’ਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿਆਸੀ ਚੰਦਾ

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ        ਭਾਜਪਾ          ਕਾਂਗਰਸ          ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ

2024-25      60.29 ਕਰੋੜ        3.73 ਕਰੋੜ           71 ਲੱਖ

2023-24       5.34 ਕਰੋੜ        1.92 ਕਰੋੜ         11.50 ਲੱਖ

2022-23       32.12 ਲੱਖ        1.06 ਕਰੋੜ         44.60 ਲੱਖ

ਕੁੱਲ          65.95 ਕਰੋੜ        6.71 ਕਰੋੜ          1.27 ਕਰੋੜ