ਕਸੂਰ ਕਿਸਦਾ 
ਤੇਰੀ ਫੁੱਲ ਸਪੀਡ, ਸਾਨੂੰ ਲੱਗੀ ਬਰੇਕ..! 
ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ  

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰੇਕ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।  ਸਾਲ 1977 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ 283 ਗੁਣਾ ਵਧੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ  ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਤੀਹ ਗੁਣਾ ਵਧੀ ਹੈ। ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ 1500 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 2500 ਰੁਪਏ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਹਾਲੇ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਿਆ। ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਲ 1977 ’ਚ ‘ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਲੈਜਿਸਲੇਚਰ ਮੈਂਬਰਜ਼ (ਪੈਨਸ਼ਨ ਐਂਡ ਮੈਡੀਕਲ ਫੈਸੀਲਿਟੀਜ਼ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ) ਐਕਟ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਮਈ 1977 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ 300 ਰੁਪਏ ਬੇਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਮੇਤ ਡੀਏ ਵੱਧ ਕੇ ਕਰੀਬ 85 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਇਹ ਵਾਧਾ 283 ਗੁਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। 

        ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦਸ ਵਾਰ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ’ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਦੂਸਰੀ ਤਰਫ਼ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਲ 1977 ’ਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ 50 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਮਿਲਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ 1500 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ’ਚ ਸਿਰਫ਼ ਤੀਹ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ’ਚ ਛੇ ਵਾਰ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ’ਚ ਬੜ੍ਹੌਤਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ’ਚ 23.39 ਲੱਖ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਾਂਹ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਾਲ 1964 ’ਚ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 15 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਲ 1968 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 25 ਰੁਪਏ, 1973 ’ਚ 50 ਰੁਪਏ ਅਤੇ 1990 ’ਚ ਇੱਕ ਸੌ ਰੁਪਏ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਾਲ 1992 ’ਚ ਇਹ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਧ ਕੇ 150 ਰੁਪਏ,  ਸਾਲ 1995 ’ਚ 200 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸਾਲ 2006 ’ ਚ 250 ਰੁਪਏ ਕੀਤੀ ਗਈ।

        ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਹਰਿਆਣਾ ’ਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ 3000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ’ਚ ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ 11 ਅਗਸਤ 2022 ਨੂੰ ‘ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ-ਇੱਕ ਪੈਨਸ਼ਨ’ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਟਰਮ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਾਧੂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਹਰ ਟਰਮ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ‘ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ-ਇੱਕ ਪੈਨਸ਼ਨ’ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ’ਚ ਚੁਣੌਤੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੁਢਲੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ 31 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਗਰ ਕੋਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰ ਸਾਲ 2500 ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਕਿ ਦੂਸਰੀ ਟਰਮ ਵਾਲੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵੱਧ ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

         ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 18 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਧਾ ਕੇ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ 1 ਅਪਰੈਲ 2018 ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਪੈਨਸ਼ਨ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਆਖ਼ਰੀ ਸਮੇਂ 21 ਮਾਰਚ 2025 ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ’ਚ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ 31 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ’ਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪੜਤਾਲ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਯੋਗ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵਸੂਲੀ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਢੰਡੋਰਾ ਪਿੱਟਣ ’ਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਕਦੇ ਭਾਫ਼ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ।     

                                         ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀ ਹੈ

‘ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਲੈਜਿਸਲੇਟਿਵ ਮੈਂਬਰਜ਼ (ਪੈਨਸ਼ਨਜ਼ ਐਂਡ ਮੈਡੀਕਲ ਫੈਸਿਲਟੀਜ਼ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ) ਸੋਧ ਐਕਟ 2022 ਦੀ ਧਾਰਾ 2(1) ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਨੂੰ 11 ਅਗਸਤ 2022 ਤੋਂ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡੀਏ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ’ਤੇ ਪੰਜ ਫ਼ੀਸਦੀ, 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ’ਤੇ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ’ਤੇ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ’ਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਰੀਬ 85 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ 95 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

                                             ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ : ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ

ਵਾਧੇ ਦੀ ਤਰੀਕ         ਬੇਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ (ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ)            ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਵਾਧਾ   

1.  1 ਮਈ 1977                  300 ਰੁਪਏ                         50 ਰੁਪਏ  

2.  29 ਸਤੰਬਰ 1985  500 ਰੁਪਏ               100 ਰੁਪਏ 

3. 29 ਜੁਲਾਈ 1992 1000 ਰੁਪਏ     100 ਰੁਪਏ

4. 27 ਜੁਲਾਈ 1998 1500 ਰੁਪਏ     100 ਰੁਪਏ

5. 23 ਅਪਰੈਲ 2003 5000 ਰੁਪਏ     500 ਰੁਪਏ

6. 30 ਅਕਤੂਬਰ 2006 5000 ਰੁਪਏ 2500 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਟਰਮ 

7. 27 ਅਕਤੂਬਰ 2010 7500 ਰੁਪਏ 5000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਟਰਮ

8. 15 ਮਈ 2015 10,000 ਰੁਪਏ 7500 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਟਰਮ

9.  26 ਅਕਤੂਬਰ 2016     15,000 ਰੁਪਏ      10,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਟਰਮ

10. 11 ਅਗਸਤ 2022 60,000 ਰੁਪਏ             ਪ੍ਰਤੀ ਟਰਮ ਵਾਧਾ ਖ਼ਤਮ

ਨੋਟ : ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡੀਏ ਵੱਖਰਾ।

                ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ’ਤੇ ਇੱਕ ਝਾਤ

ਸਾਲ             ਪੈਨਸ਼ਨ ਰਾਸ਼ੀ (ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ)

1964       15  ਰੁਪਏ

1968 25 ਰੁਪਏ

1973 50 ਰੁਪਏ

1990       100 ਰੁਪਏ

1992 150 ਰੁਪਏ

1995 200 ਰੁਪਏ

2006 250 ਰੁਪਏ

2016 500 ਰੁਪਏ

2021       1500 ਰੁਪਏ